Shloka 14

गयातीर्थं परं ज्ञात्वा योगं चक्रे पितामहः । ब्राह्मणान्पूजयामास ऋषींश्च समुपागतान् ॥ १४ ॥

gayātīrthaṃ paraṃ jñātvā yogaṃ cakre pitāmahaḥ | brāhmaṇānpūjayāmāsa ṛṣīṃśca samupāgatān || 14 ||

ഗയാതീർത്ഥം പരമതീർത്ഥമെന്ന് അറിഞ്ഞ പിതാമഹൻ (ബ്രഹ്മാവ്) അവിടെ യോഗസാധന നടത്തി; കൂടിച്ചേർന്ന ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും ഋഷിമാരെയും പൂജിച്ചു।

gayā-tīrthamthe Gayā pilgrimage-place
gayā-tīrtham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootgayā (प्रातिपदिक) + tīrtha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
paramsupreme, excellent
param:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootpara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
jñātvāhaving known
jñātvā:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रिया-विशेषण)
TypeVerb
Root√jñā (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया
yogamyoga (discipline/rite)
yogam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyoga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
cakreperformed, did
cakre:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛ (धातु)
Formलिट् (Perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
pitāmahaḥPitāmaha (Brahmā)
pitāmahaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpitāmaha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
brāhmaṇānBrahmins
brāhmaṇān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbrāhmaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
pūjayāmāsahonoured, worshipped
pūjayāmāsa:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√pūj (धातु)
Formलिट् (Periphrastic Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
ṛṣīnsages
ṛṣīn:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootṛṣi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
samupāgatānwho had arrived, assembled
samupāgatān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsam-upa-√gam (धातु)
Formक्त (past participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण (qualifying ṛṣīn)

Narada

Vrata: none

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

G
Gayā
P
Pitāmaha (Brahmā)
B
Brāhmaṇas
Ṛṣis

FAQs

It establishes Gayā-tīrtha as a supremely sanctifying place where even Brahmā performs yoga and upholds dharma by honoring brāhmaṇas and ṛṣis—showing that pilgrimage is fulfilled through spiritual practice and reverent worship.

Bhakti is implied through pūjā (reverent honoring) of sacred persons; the verse models devotion as humility and service—approaching a tīrtha with yogic focus and respectful worship rather than mere travel.

The verse points to ritual propriety (kalpa-oriented conduct): at a tīrtha one performs disciplined practice (yoga) and properly honors qualified brāhmaṇas and ṛṣis, which aligns with correct procedure for sacred rites.