Sṛṣṭi-varṇana, Bhārata-khaṇḍa-mahātmya, and Jagad-bhūgola (Creation, Glory of Bhārata, and World Geography)

Verse 1

नारद उवाच । कथं ससर्ज ब्रह्मादीनादिदेवः पुरा विभुः । तन्ममाख्याहि सनक सर्वज्ञोऽस्ति यतो भवान् ॥ १ ॥

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ സനകാ! ആദിദേവനായ സർവ്വവ്യാപി പ്രഭു പുരാതനകാലത്ത് ബ്രഹ്മാദി ദേവന്മാരെ എങ്ങനെ സൃഷ്ടിച്ചു? നീ സർവ്വജ്ഞനാകയാൽ അത് എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരിക।

Verse 2

श्रीसनक उवाचा । नारायणोऽक्षरोऽनन्तः सर्वव्यापी निरञ्जनः । तेनेदमखिलं व्याप्तं जगत्स्थावरजङ्गमम् ॥ २ ॥

ശ്രീ സനകൻ പറഞ്ഞു—നാരായണൻ അക്ഷരൻ, അനന്തൻ, സർവ്വവ്യാപി, നിരഞ്ജനൻ. അവനാൽ തന്നെയാണ് ഈ സമസ്ത ജഗത്ത്—സ്ഥാവരവും ജംഗമവും—പൂർണ്ണമായി വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നത്।

Verse 3

आदिसर्गे महाविष्णुः स्वप्रकाशो जगन्मयः । गुणभेदमधिष्ठाय मूर्त्तित्रिकमवासृजत् ॥ ३ ॥

സൃഷ്ടിയുടെ ആദിയിൽ സ്വപ്രകാശനും ജഗന്മയനും ആയ മഹാവിഷ്ണു ഗുണഭേദങ്ങളെ അധിഷ്ഠാനമാക്കി ദിവ്യ മൂർത്തിത്രയം പ്രസ്ഫുടമാക്കി।

Verse 4

सृष्ट्यर्थं तु पुरा देवो दक्षिणाङ्गात्प्रजापतिम् । मध्येरुद्राख्यमीथानं जगदन्तकरं मुने ॥ ४ ॥

സൃഷ്ടിക്കായി പുരാതനകാലത്ത് ദേവൻ തന്റെ ദക്ഷിണാംഗത്തിൽ നിന്ന് പ്രജാപതിയെ, മദ്ധ്യഭാഗത്തിൽ നിന്ന് രുദ്രനാമക ഉഗ്രനെ—ജഗദന്തകരനെ—പ്രകടിപ്പിച്ചു, ഹേ മുനേ।

Verse 5

पालनायास्य जगतो वामाङ्गाद्विष्णुमव्ययम् । तमादिदेवमजरं केचिदाहुः शिवाभिधम् । केचिद्विष्णुं सदा सत्यं ब्रह्माणं केचिदूचिरे ॥ ५ ॥

ഈ ജഗത്തിന്റെ പാലനത്തിനായി വാമാംഗത്തിൽ നിന്ന് അവ്യയനായ വിഷ്ണു പ്രത്യക്ഷനായി. ആ ആദിദേവൻ, അജരനായ പ്രഭുവിനെ ചിലർ ‘ശിവ’ എന്നു വിളിക്കുന്നു; ചിലർ സദാ സത്യമായ ‘വിഷ്ണു’ എന്നു പറയുന്നു; ചിലർ ‘ബ്രഹ്മാ’ എന്നും ഉച്ചരിക്കുന്നു।

Verse 6

तस्य शक्तिः परा विष्णोर्जगत्कार्यप्रवर्तिनी । भावाभावस्वरुपा सा विद्याविद्येति गीयते ॥ ६ ॥

വിഷ്ണുവിന്റെ ആ പരാശക്തി ജഗത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. ഭാവവും അഭാവവും എന്ന ഇരുസ്വഭാവമുള്ള ആ ശക്തി ‘വിദ്യ’യും ‘അവിദ്യ’യും എന്നു പാടപ്പെടുന്നു।

Verse 7

यदा विश्वं महाविष्णोर्भिन्नत्वेन प्रतीयते । तदा ह्यविद्या संसिद्धा भवेद्दुःखस्य साधनम् ॥ ७ ॥

വിശ്വം മഹാവിഷ്ണുവിൽ നിന്ന് ഭിന്നമാണെന്ന് തോന്നുമ്പോൾ അവിദ്യ ഉറച്ചുനിൽക്കും; അതുതന്നെ ദുഃഖം ജനിപ്പിക്കുന്ന ഉപാധിയാകും।

Verse 8

ज्ञातृज्ञेयाद्युपाधिस्ते यदा नश्यति नारद । सर्वैकभावना बुद्धिः सा विद्येत्यभिधीयते ॥ ८ ॥

ഹേ നാരദാ! ജ്ഞാതാവ്–ജ്ഞേയം മുതലായ ഉപാധികൾ നശിക്കുമ്പോൾ, എല്ലാം ഒന്നെന്നായി ധ്യാനിക്കുന്ന ബുദ്ധിയേ സത്യവിദ്യ എന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 9

एषं माया महाविष्णोर्भिन्ना संसारदायिनी । अभेदबुद्ध्या दृष्टा चेत्संसारक्षयकारिणी ॥ ९ ॥

മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ ഈ മായ, അവനിൽ നിന്ന് വേറെയെന്ന് കണ്ടാൽ സംസാരബന്ധം നൽകുന്നു; അഭേദബുദ്ധിയോടെ കണ്ടാൽ സംസാരനാശം വരുത്തുന്നു.

Verse 10

विष्णुशक्तिसमुद्भूतमेतत्सर्वं चराचरम् । यस्माद्भिन्नमिदं सर्वं यच्चेङ्गेद्यच्चनेङ्गति ॥ १० ॥

ഈ സർവ്വ ചലന-അചല ജഗത്ത് വിഷ്ണുവിന്റെ ശക്തിയിൽ നിന്നാണ് ഉദ്ഭവിച്ചത്. ചലിക്കുന്നതും ചലിക്കാത്തതും—ഇതൊക്കെയും അവനിൽ നിന്ന് വേറല്ല.

Verse 11

उपाधिभिर्यथाकाशो भिन्नत्वेन प्रतीयते । अविद्योपाधियोगेनतथेदमखिलं जगत् ॥ ११ ॥

ഉപാധികളാൽ ആകാശം വിഭജിതമായി തോന്നുന്നതുപോലെ, അവിദ്യാ-ഉപാധിയുടെ ബന്ധം മൂലം ഈ മുഴുവൻ ജഗത്ത് ഭേദമായി പ്രതീതമാകുന്നു.

Verse 12

यथा हरिर्जगद्यापी तस्य शक्तिस्तथा मुने । दाहशक्तिर्यथांगारे स्वाश्रयं व्याप्य तिष्टति ॥ १२ ॥

ഹേ മുനേ! ഹരി എങ്ങനെ സർവ്വ ജഗത്തിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നുവോ, അതുപോലെ അവന്റെ ശക്തിയും എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. കനലിൽ ദാഹശക്തി തന്റെ ആശ്രയത്തെ മുഴുവനായി വ്യാപിച്ച് നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെ, ആ ശക്തിയും തന്റെ അധിഷ്ഠാനത്തിൽ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു.

Verse 13

उमेति केचिदाहुस्तां शक्तिं लक्ष्मीं तथा परे । भारतीत्यपरे चैनां गिरिजेत्यम्बिकेति च ॥ १३ ॥

ചിലർ അവളെ ‘ഉമാ’ എന്നു വിളിക്കുന്നു; ചിലർ ‘ശക്തി’ എന്നും, മറ്റുചിലർ ‘ലക്ഷ്മി’ എന്നും പറയുന്നു. ചിലർ ‘ഭാരതി’ എന്നും, മറ്റുചിലർ ‘ഗിരിജ’ ‘അംബിക’ എന്ന പേരുകളിലും വാഴ്ത്തുന്നു.

Verse 14

दुर्गेति भद्रकालीति चण्डी माहेश्वरीत्यपि । कौमारी वैष्णवी चेति वाराह्येन्द्री च शाम्भवी ॥ १४ ॥

അവൾ ‘ദുർഗ്ഗ’, ‘ഭദ്രകാളി’, ‘ചണ്ഡി’, കൂടാതെ ‘മാഹേശ്വരി’ എന്നിങ്ങനെ സ്തുതിക്കപ്പെടുന്നു; ‘കൗമാരി’ ‘വൈഷ്ണവി’ രൂപത്തിലും; അതുപോലെ ‘വാരാഹി’, ‘ഇന്ദ്രി’, ‘ശാംഭവി’ എന്ന നാമങ്ങളാലും കീർത്തിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 15

ब्राह्मीति विद्याविद्येति मायेति च तथा परे । प्रकृतिश्च परा चेति वदन्ति परमर्षस्यः ॥ १५ ॥

ചിലർ അവളെ ‘ബ്രാഹ്മി’ എന്നു പറയുന്നു; ചിലർ ‘വിദ്യ-അവിദ്യ’ എന്നും പറയുന്നു. ചിലർ ‘മായ’ എന്നും; പരമ ഋഷിമാർ അവളെ ‘പ്രകൃതി’ എന്നും ‘പരാ’ ശക്തിയെന്നും വിവరిస్తുന്നു.

Verse 16

शेषशक्तिः परा विष्णोर्जगत्सर्गादिकारिणी । व्यक्ताव्यक्तस्वरुपेण जगह्याप्य व्यवस्थिता ॥ १६ ॥

അവൾ വിഷ്ണുവിന്റെ പരമ ‘ശേഷശക്തി’ ആകുന്നു; ലോകത്തിന്റെ സൃഷ്ടി മുതലായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തുന്നതും അവളാണ്. വ്യക്തവും അവ്യക്തവും ആയ സ്വരൂപങ്ങളായി അവൾ സർവ്വലോകത്തും വ്യാപിച്ചു നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 17

प्रकृतिश्चपुमांश्चैव कालश्चेति विधिस्थितिः । सृष्टिस्थितिविनाशानामेकः कारणतां गतः ॥ १७ ॥

പ്രകൃതി, പുരുഷൻ, കാലം—ഇതാണ് വിധിയുടെ സ്ഥാപിതക്രമം. സൃഷ്ടി, സ്ഥിതി, വിനാശം എന്നിവയ്ക്കെല്ലാം ആ ഏക പരമതത്ത്വം തന്നെയാണ് ഏക കാരണഭൂമിയായി നിലകൊള്ളുന്നത്.

Verse 18

येनेदमखिलं जातं ब्रह्मरुपधरेण वै । तस्मात्परतरो देवो नित्यइत्यभिधीयते ॥ १८ ॥

ബ്രഹ്മരൂപം ധരിച്ചു ഈ സമസ്ത ജഗത്തെയും സൃഷ്ടിച്ചവൻ അവൻ തന്നേ; അതുകൊണ്ട് ആ ദേവൻ ‘നിത്യൻ’ എന്നു പ്രസിദ്ധൻ—അവനേക്കാൾ പരൻ ആരുമില്ല.

Verse 19

रक्षां करोति यो देवो नित्य इत्यभिधीयते । रक्षां करोति यो देवो जगतां परतः पुमान् ॥ १९ ॥

രക്ഷ നൽകുന്ന ദേവൻ ‘നിത്യൻ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; ലോകങ്ങളെല്ലാം കാക്കുന്നവൻ പരാത്പര പരമപുരുഷൻ തന്നേ.

Verse 20

तस्मात्परतरं यत्तदव्ययं परमं पदम् ॥ २० ॥

അതുകൊണ്ട് അതിനും അപ്പുറം അതുതന്നെ—അവ്യയമായ പരമപദം, പരമധാമം.

Verse 21

अक्षरो निर्गुणः शुद्धः परिपूर्णः सनातनः । यः परः कालपुपाख्यो योगिध्येयः परात्परः ॥ २१ ॥

അവൻ അക്ഷരൻ, നിർഗുണൻ, ശുദ്ധൻ, പരിപൂർണ്ണൻ, സനാതനൻ; പരമൻ, ‘കാലപു’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധൻ, യോഗികൾ ധ്യാനിക്കേണ്ടവൻ, പരാത്പരൻ.

Verse 22

परमात्मा परानन्दः सर्वोपाधिविवर्जितः । ज्ञानैकवेद्यः परमः सञ्चिदानन्दविग्रहः ॥ २२ ॥

പരമാത്മാവ് പരമാനന്ദസ്വരൂപൻ, എല്ലാ ഉപാധികളിലും നിന്നു വിമുക്തൻ; അവൻ പരമൻ, ശുദ്ധജ്ഞാനത്തിലൂടെ മാത്രം അറിയപ്പെടുന്നവൻ, സച്ചിദാനന്ദവിഗ്രഹൻ.

Verse 23

योऽसौ शुद्धोऽपि परमो ह्यहंकारेण संयुतः । देहीति प्रोच्यते मूढैरहोऽज्ञानविडम्बनम् ॥ २३ ॥

നിത്യശുദ്ധനും പരമോന്നതനുമായ പരമാത്മാവ് അഹങ്കാരസംബന്ധം കൊണ്ടു മൂഢന്മാർ ‘ദേഹി’ എന്നു വിളിക്കുന്നു; അയ്യോ, അജ്ഞാനത്തിന്റെ എത്ര വലിയ വിഡംബനം!

Verse 24

स देवः परमः शुद्धः सत्त्वदिगुणभेदतः । मूर्तित्रयं समापन्नः सृष्टिस्थित्यन्तकारणम् ॥ २४ ॥

ആ പരമദേവൻ നിത്യശുദ്ധൻ; സത്ത്വാദി ഗുണഭേദങ്ങളാൽ ത്രിമൂർത്തിരൂപം സ്വീകരിച്ച് സൃഷ്ടി, സ്ഥിതി, പ്രളയം എന്നിവയുടെ കാരണമാകുന്നു.

Verse 25

योऽसौ ब्रह्मा जगत्कर्ता यन्नाभिकमलोद्भवः । स एवानन्दरुपात्मा तस्मान्नास्त्यपरो मुने ॥ २५ ॥

ജഗത്തിന്റെ കർത്താവായ ആ ബ്രഹ്മാവ്, അവന്റെ നാഭികമലത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചവൻ; അവൻ തന്നെയാണ് ആനന്ദസ്വരൂപമായ ആത്മാവ്; അതിനാൽ, ഹേ മുനേ, അവനേക്കാൾ മറ്റൊരാളുമില്ല.

Verse 26

अन्तर्यामी जगद्यापी सर्वसाक्षी निरञ्जनः । भिन्नाभिन्नस्वरुपेण स्थितो वै परमेश्वरः ॥ २६ ॥

പരമേശ്വരൻ അന്തര്യാമി, ജഗദ്വ്യാപി, സർവ്വസാക്ഷി, നിരഞ്ജനൻ; ഭിന്നവും അഭിന്നവും ആയ സ്വരൂപത്തിൽ അവൻ നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 27

यस्य शक्तिर्महामाया जगद्विश्त्रम्भधारिणी । विश्वोत्पत्तेर्निदानत्वात्प्रकृतिः प्रोच्यते बुधैः ॥ २७ ॥

അവന്റെ ശക്തിയാണ് മഹാമായ; അത് ജഗത്തിന്റെ വിപുലതയെ ധരിക്കുന്നു; വിശ്വോത്പത്തിയുടെ കാരണമാകുന്നതിനാൽ ജ്ഞാനികൾ അതിനെ ‘പ്രകൃതി’ എന്നു പറയുന്നു.

Verse 28

आदिसर्गे महाविष्णोर्लोकान्कर्त्तुं समुद्यतः । प्रकृतिः पुरुषश्चेति कालश्चेति त्रिधा भवेत् ॥ २८ ॥

ആദി സൃഷ്ടിയിൽ മഹാവിഷ്ണു ലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കാൻ ഉദ്യതനായിരിക്കുമ്പോൾ, സൃഷ്ടിക്രമം ത്രിവിധമായി അറിയപ്പെടുന്നു—പ്രകൃതി, പുരുഷൻ, കാലം।

Verse 29

पश्यन्ति भावितात्मानो यं ब्रह्मत्यभिसंज्ञितम् । शुद्धं यत्परमं धाम तद्विष्णोः परमं पदम् ॥ २९ ॥

ഭാവിതാത്മാക്കളും ശുദ്ധചിത്തരുമായവർ ‘ബ്രഹ്മം’ എന്നു അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന തത്ത്വത്തെ ദർശിക്കുന്നു; ആ നിർമല പരമധാമം തന്നെയാണ് വിഷ്ണുവിന്റെ പരമപദം।

Verse 30

एवं शुद्धोऽक्षरोऽनन्तः कालरुपी महेश्वरः । गुणरुपीगुणाधारोजगतामादिकृद्विभुः ॥ ३० ॥

ഇങ്ങനെ അവൻ ശുദ്ധൻ, അക്ഷയൻ, അനന്തൻ—കാലരൂപിയായ മഹേശ്വരൻ; ഗുണസ്വരൂപനും ഗുണാധാരനും, ലോകങ്ങളുടെ ആദികർത്താവായ സർവ്വവ്യാപി വിഭു।

Verse 31

प्रकृतिः क्षोभमापन्ना पुरुषाख्ये जगद्गुरौ । महान्प्रादुरभूद्धुद्धिस्ततोऽहं समवर्त्तत ॥ ३१ ॥

ജഗദ്ഗുരുവായ ‘പുരുഷൻ’ എന്ന സാന്നിധ്യത്തിൽ പ്രകൃതി ക്ഷോഭം പ്രാപിച്ചപ്പോൾ ‘മഹത്’ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; അതിൽ നിന്ന് ബുദ്ധി, ബുദ്ധിയിൽ നിന്ന് ‘അഹം’—അഹങ്കാരം—ഉദിച്ചു।

Verse 32

अहंकाराश्च सूक्ष्माणि तन्मात्राणीन्द्रियाणि च । तन्मात्रेभ्यो हि जातानि भूतानि जगतः कृते ॥ ३२ ॥

അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്ന് സൂക്ഷ്മതത്ത്വങ്ങൾ—തന്മാത്രകളും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും—ഉദ്ഭവിക്കുന്നു; ആ തന്മാത്രകളിൽ നിന്ന് തന്നെ ലോകസൃഷ്ടിക്കായി ഭൂതങ്ങൾ (മഹാഭൂതങ്ങൾ) ജനിക്കുന്നു।

Verse 33

आकाशवाय्वग्रिजलभूमयोऽब्जभवात्मज । यथाक्रमं कारणतामेकैकस्योपयान्ति च ॥ ३३ ॥

ഹേ പദ്മജ ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രാ! ആകാശം, വായു, അഗ്നി, ജലം, ഭൂമി—ഇവ യഥാക്രമം ഓരോന്നും അടുത്തതിന്റേ കാരണസ്ഥാനത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 34

ततो ब्रह्या जगद्धाता तामसानसृजत्प्रभुः । तिर्यग्योनिगताञ्जन्तून्पशुपक्षिमृगादिकान् ॥ ३४ ॥

അതിനുശേഷം ജഗദ്ധാതാവായ പ്രഭു ബ്രഹ്മാവ് താമസസ്വഭാവമുള്ള സൃഷ്ടി ചെയ്തു—തിര്യഗ്യോനിയിൽ ജനിക്കുന്ന പശു, പക്ഷി, മൃഗാദി ജീവികളെ।

Verse 35

तमप्यसाधकं मत्वा देवसर्गं सनातनात् । ततोवैमानुषं सर्गं कल्पयामास पव्मजः ॥ ३५ ॥

ആ സനാതന ദേവസൃഷ്ടിയെയും തന്റെ ലക്ഷ്യസിദ്ധിക്കു അപര്യാപ്തമെന്ന് കരുതി, പദ്മജ ബ്രഹ്മാവ് പിന്നെ മനുഷ്യസൃഷ്ടി കല്പിച്ചു।

Verse 36

ततो दक्षादिकान्पुत्रान्सृष्टिसाधनतत्परान् । एभिः पुत्रैरिदं व्याप्तं सदेवासुरमानुषम् ॥ ३६ ॥

പിന്നീട് അദ്ദേഹം സൃഷ്ടികാര്യസാധനത്തിൽ തത്പരരായ ദക്ഷാദി പുത്രന്മാരെ സൃഷ്ടിച്ചു. ഈ പുത്രന്മാർ മുഖേന ദേവ, അസുര, മനുഷ്യരോടുകൂടി ഈ ലോകം വ്യാപിച്ചു നിറഞ്ഞു।

Verse 37

भुर्भुवश्च तथा स्वश्च महश्वैव जनस्तथा । तपश्च सत्यमित्येवं लोकाः सत्योपरि स्थिताः ॥ ३७ ॥

ഭൂഃ, ഭുവഃ, സ്വഃ, മഹഃ, ജനഃ, തപഃ, സത്യം—ഇങ്ങനെ ലോകങ്ങൾ ക്രമമായി ഒന്നിന് മീതെ മറ്റൊന്ന് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; ഏറ്റവും മുകളിൽ സത്യലോകം നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 38

अतलं वितलं चैव सुतलं च तलातलम् । महातलं च विप्रेन्द्र ततोऽधच्च रसातलम् ॥ ३८ ॥

അതലം, വിതലം, സുതലം, തലാതലം; മഹാതലവും—ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ—ഇവയുടെ താഴെ രസാതലം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.

Verse 39

पातालं चेति सप्तैव पातालानि क्रमादधः । एष सर्वेषु लोकेषु लोकनाथांश्च सृष्टवान् ॥ ३९ ॥

കൂടാതെ താഴെ ക്രമമായി പാതാളം മുതലായ ഏഴ് പാതാളലോകങ്ങളുണ്ട്. ഈ എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും ഭഗവാൻ അവരവരുടെ ലോകനാഥന്മാരെയും സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 40

कुलाचलान्नदीश्चासौ तत्तल्लोकनिवासिनाम् । वर्त्तनादीनि सर्वाणि यथायोग्यंमकल्पयत् ॥ ४० ॥

അവൻ പർവ്വതനിരകളും നദികളും ക്രമപ്പെടുത്തി; ഓരോ ലോകത്തിലെ വാസികൾക്കായി അവരുടെ ആചാരങ്ങളും ജീവിതരീതികളും യോജിച്ചതുപോലെ സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 41

भूतले मध्यगो मेरुः सर्वदेवसमाश्रयः । लोकालोकश्च भूम्यन्ते तन्मध्ये सत्प सागराः ॥ ४१ ॥

ഭൂമിയുടെ മദ്ധ്യത്തിൽ മേരു പർവ്വതം നിലകൊള്ളുന്നു; അത് സർവ്വദേവന്മാരുടെയും ആശ്രയം. ഭൂമിയുടെ അറ്റത്ത് ലോകാലോക പർവ്വതം; അതിന്റെ ഉള്ളിൽ ഏഴ് സമുദ്രങ്ങൾ ഉണ്ട്.

Verse 42

द्वीपाश्च सप्त विप्रेन्द्र द्वीपे कुलाचलाः । बाह्या नद्यश्च विख्याता जनाश्चामरसन्निभाः ॥ ४२ ॥

ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ, ഏഴ് ദ്വീപുകളുണ്ട്; ഓരോ ദ്വീപിലും അതത് കുലാചല പർവ്വതങ്ങളുണ്ട്. പ്രസിദ്ധമായ ബാഹ്യ നദികളും ഉണ്ട്; അവിടെയുള്ള ജനങ്ങൾ അമരന്മാരെപ്പോലെ ദീപ്തിമാന്മാരെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 43

जम्बूप्लक्षाभिधानौ च शाल्मलश्च कुशस्तथा । क्रौञ्चशाकौ पुष्करश्च ते सर्वे देवभूमयः ॥ ४३ ॥

ജംബൂദ്വീപം, പ്ലക്ഷ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന ദ്വീപം, ശാല്മലവും കുശവും; കൂടാതെ ക്രൗഞ്ചം, ശാകം, പുഷ്കരം—ഇവയൊക്കെയും ദേവഭൂമികളാണ്.

Verse 44

एते द्वीपाः समुद्रैस्तु सत्पसत्पभिरावृताः । लवणेक्षुसुरासर्पिर्दधिक्षीरजलैः समम् ॥ ४४ ॥

ഈ ദ്വീപുകളെല്ലാം സമുദ്രങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ക്രമമായി അവ ലവണജലം, ഇക്ഷുരസം, സുരാ, ഘൃതം, ദധി, ക്ഷീരജലം എന്നീ സമുദ്രങ്ങളാണ്.

Verse 45

एते द्वीपाः समुद्राश्च पूर्वस्मादुत्तशेत्तराः । ज्ञेया द्विगुणविस्तरा लोकालोकाञ्च पर्वतात् ॥ ४५ ॥

ഈ ദ്വീപുകളും സമുദ്രങ്ങളും ഓരോന്നും മുൻപത്തേതിനെക്കാൾ ക്രമേണ വലുതാണ്; ദ്വിഗുണവിസ്താരമുള്ളവയായി, ലോകാലോക പർവതം വരെ വ്യാപിച്ചവയായി അറിയണം.

Verse 46

क्षारोदधेरुपत्तरं यद्धि माद्रेश्चैव दक्षिणाम् । ज्ञेयं तद्भारतं वर्षं सर्वकर्मफलप्रदम् ॥ ४६ ॥

ക്ഷാരസമുദ്രത്തിന്റെ വടക്കിലും മാദ്രപർവതത്തിന്റെ തെക്കിലും ഉള്ള പ്രദേശം ഭാരതവർഷം എന്നു അറിയണം; അത് സർവ്വകർമ്മഫലപ്രദമാണ്.

Verse 47

अत्र कर्माणि कुर्वन्ति त्रिविधानि तु नारद । तत्फलं भुज्यते चैव भोगभूमिष्वनुक्रमात् ॥ ४७ ॥

ഇവിടെ, ഹേ നാരദ, ജീവികൾ ത്രിവിധ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നു; ആ കർമ്മഫലം ക്രമമായി ഭോഗഭൂമികളിൽ അനുഭവിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 48

भारते तु कृतं कर्म शुभं वाशुभमेव च । तत्फलं क्षयि विप्रेन्द्र भुज्यतेऽन्यत्रजन्तुभिः ॥ ४८ ॥

ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ! ഭാരതഭൂമിയിൽ ചെയ്ത കര്‍മ്മം—ശുഭമായാലും അശുഭമായാലും—അതിന്റെ ഫലം ക്ഷയശീലമാണ്; ദേഹത്യാഗത്തിന് ശേഷം മറ്റു ലോകങ്ങളിൽ ജീവികൾ അത് അനുഭവിക്കുന്നു।

Verse 49

अद्यापि देवा इच्छन्ति जन्म भारतभूतले । संचितं सुमहत्पुण्यमक्षय्यममलं शुभम् ॥ ४९ ॥

ഇന്നും ദേവന്മാർ ഭാരതഭൂതലത്തിൽ ജന്മം ആഗ്രഹിക്കുന്നു; കാരണം അവിടെ അതിമഹത്തായ പുണ്യം സഞ്ചയിക്കാം—അക്ഷയം, അമലം, ശുഭം।

Verse 50

कदा लभामहे जन्म वर्षभारतभूमिषु । कदा पुण्येन महता यास्याम परमं पदम् ॥ ५० ॥

എപ്പോൾ നമുക്ക് ഭാരതവർഷഭൂമികളിൽ ജന്മം ലഭിക്കും? എപ്പോൾ മഹത്തായ പുണ്യത്താൽ പരമപദം പ്രാപിക്കും?

Verse 51

दानैर्वाविविधैर्यज्ञैस्तपोभिर्वाथवा हरिम् । जगदीशंसमेष्यामो नित्यानन्दमनामयम् ॥ ५१ ॥

വിവിധ ദാനങ്ങളാലോ യജ്ഞങ്ങളാലോ തപസ്സുകളാലോ—നാം ജഗദീശനായ ഹരിയെ പ്രാപിക്കും; അവൻ നിത്യാനന്ദസ്വരൂപനും നിരാമയനും ആകുന്നു।

Verse 52

यो भारतभुवं प्राप्य विष्णुपूजापरो भवेत् । न तस्य सदृशोऽन्योऽस्ति त्रिषु लोकेषु नारद ॥ ५२ ॥

ഹേ നാരദാ! ഭാരതഭൂമിയിൽ ജന്മം നേടി വിഷ്ണുപൂജയിൽ പരായണനായവന് ത്രിലോകങ്ങളിലും തുല്യൻ മറ്റാരുമില്ല।

Verse 53

हरिकीर्तनशीलो वा तद्भक्तानां प्रियोऽपि वा । शुक्षषुर्वापि महतः सवेद्यो दिविजैरपि ॥ ५३ ॥

ഹരിയുടെ നാമ-മഹിമ കീര്ത്തനത്തിൽ ലീനനായവനോ, ഹരി-ഭക്തർക്കു പ്രിയനായവനോ—പുറമേ ക്ഷീണിച്ച് കൃശനായി തോന്നിയാലും അവൻ മഹാത്മാവ്; ദേവന്മാർക്കും അറിയപ്പെടുകയും വന്ദ്യനാകുകയും ചെയ്യുന്നു।

Verse 54

हरिपूजारतो नित्यं भक्तः पूजास्तोऽषि वा । भक्तोच्छिष्टान्नसेवी च याति विष्णोः परं पदम् ॥ ५४ ॥

നിത്യമായി ഹരിപൂജയിൽ ലീനനായ ഭക്തനോ—അല്ലെങ്കിൽ ഭക്തിയോടെ പൂജയിൽ മാത്രം നിലകൊള്ളുന്നവനോ—ഭക്തരുടെ ഉച്ഛിഷ്ട അന്നം (പ്രസാദം) സേവിക്കുന്നവനും വിഷ്ണുവിന്റെ പരമപദം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 55

नारायणेति कृष्णेति वासुदेवेति यो वदेत् । अहिंसादिपरः शन्तः सोऽपि वन्द्यः सुरोत्तमैः ॥ ५५ ॥

“നാരായണ”, “കൃഷ്ണ”, “വാസുദേവ” എന്ന നാമങ്ങൾ ഉച്ചരിക്കുകയും, അഹിംസാദി ഗുണങ്ങളിൽ നിലകൊണ്ട് ശാന്തനായി ഇരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ—അവനും ശ്രേഷ്ഠ ദേവന്മാർക്കാൽ വന്ദ്യനാകുന്നു।

Verse 56

शिवेति नीलकण्ठेति शङ्करेतिच यः स्मरेत् । सर्वभूतहितो नित्यं सोऽभ्यर्च्यो दिविजैः स्मृतः ॥ ५६ ॥

“ശിവ”, “നീലകണ്ഠ”, “ശങ്കര” എന്ന നാമങ്ങളാൽ (പ്രഭുവിനെ) സ്മരിക്കുന്നവൻ നിത്യവും സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ ഹിതത്തിൽ ലീനനാകുന്നു; അത്തരം വ്യക്തി ദേവന്മാർക്കും പൂജ്യനെന്ന് സ്മൃതിയിൽ പറയുന്നു।

Verse 57

गुरुभक्तः शिवध्यानी स्वाश्रमाचारतत्परः । अनसूयुःशुचिर्दक्षो यः सोऽप्यर्च्यःसुरेश्वरैः ॥ ५७ ॥

ഗുരുഭക്തനായി, ശിവധ്യാനത്തിൽ നിലകൊണ്ട്, സ്വന്തം ആശ്രമാചാരത്തിൽ തത്പരനായി, അസൂയരഹിതനും ശുചിയും ദക്ഷനുമായിരിക്കുന്നവൻ—അവൻ ദേവേശ്വരന്മാർക്കും പൂജ്യനാകുന്നു।

Verse 58

ब्राह्यणानां हितकरः श्रध्दावान्वर्णधर्मयोः । वेदवादरतो नित्यं स ज्ञेयः पङ्किपावनः ॥ ५८ ॥

ബ്രാഹ്മണരുടെ ഹിതത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കുകയും വർണധർമ്മങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധയുള്ളവനായി നിത്യവും വേദവാദവും വേദാധ്യയനവും ആചരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ—അവൻ പംക്തി-പാവനൻ എന്നു അറിയപ്പെടുന്നു।

Verse 59

अभेददर्शी देवेशे नारायणशिवात्मके । सर्वं यो ब्रह्मण नित्यमस्मदादिषु का कथा ॥ ५९ ॥

ദേവേശനിൽ—നാരായണ-ശിവാത്മക സ്വഭാവമുള്ള प्रभുവിൽ—ഭേദം കാണാതെയും നിത്യവും എല്ലാം ബ്രഹ്മമായി ദർശിക്കുന്നവനോടു, നമ്മുപോലുള്ള ജീവികളിൽ വ്യത്യാസം പറയേണ്ടതെന്ത്?

Verse 60

गोषु क्षान्तो ब्रह्मचारी परनिंदाविवर्जितः । अपरिग्रहशी लश्च देवपूज्यः स नारद ॥ ६० ॥

ഹേ നാരദാ! പശുക്കളുടെ കാര്യത്തിൽ ക്ഷമാശീലനായും ബ്രഹ്മചര്യശീലമുള്ളവനായും പരനിന്ദ ഒഴിവാക്കിയവനായും അപരിഗ്രഹിയായും ദേവപൂജയിൽ നിരതനായും ഉള്ളവൻ—അവൻ തന്നെയാണ് പൂജ്യൻ।

Verse 61

स्तेयादिदोषविमुखः कृतज्ञः सत्यवाक् शुचिः । परोपकारनिरतः पूजनीयः सुरासुरैः ॥ ६१ ॥

മോഷണം മുതലായ ദോഷങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുഖനായി, കൃതജ്ഞനായി, സത്യവാകനായും ശുചിയായും ഇരിച്ച്, പരോപകാരത്തിൽ നിരതനായവൻ—സുരരും അസുരരും ഇരുവരാലും പൂജ്യനാകുന്നു।

Verse 62

वेदार्थश्रवणे बुद्धिः पुराणश्रवणे तथा । सत्संगेऽपि च यस्यास्ति सोऽपि वन्द्यः सुरोत्तमैः ॥ ६२ ॥

വേദാർത്ഥം ശ്രവിക്കാൻ വിവേകബുദ്ധിയും, പുരാണശ്രവണത്തിലും അതേപോലെ ആസക്തിയും, സത്സംഗത്തിലും സ്ഥിരതയും ഉള്ളവൻ—അവനും ദേവോത്തമന്മാർക്കാൽ വന്ദ്യനാകുന്നു।

Verse 63

एवमादीन्यनेकानि कर्माणि श्रद्धयान्वितः । करोति भारते वर्षे संबन्धोऽस्माभिरेव च ॥ ६३ ॥

ഇങ്ങനെ ശ്രദ്ധയോടെ യുക്തനായ മനുഷ്യൻ ഭാരതവർഷത്തിൽ അനേകം കർമങ്ങളും വിധികളും ആചരിക്കുന്നു; അവന്റെ യഥാർത്ഥ ബന്ധം ഞങ്ങളോടേ—ഗുരുപരമ്പരയോടേ—സ്ഥാപിതമാകുന്നു.

Verse 64

एतेष्वन्यतमो विप्रमात्मानं नारभेत्तु यः । स एव दुष्कृतिर्मूढो नास्त्यन्योऽस्मादचेतनः ॥ ६४ ॥

ഹേ വിപ്രാ! ഇവയിൽ ഏതെങ്കിലും ഒന്നിലും സ്വയം പ്രേരിപ്പിക്കാത്തവൻ തന്നെയാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ ദുഷ്കൃതികാരി, മോഹിതൻ; അവനേക്കാൾ അധികം അചേതനൻ മറ്റാരുമില്ല.

Verse 65

संप्राप्य भारते जन्म सत्कर्म सुपराङ्मुखः । पीयूषकलशं सुक्त्वा विषभाण्डमुपाश्रितः ॥ ६५ ॥

ഭാരതത്തിൽ ജന്മം ലഭിച്ചിട്ടും സത്കർമങ്ങളിൽ നിന്ന് തിരിഞ്ഞുനിൽക്കുന്നവൻ, അമൃതകലശം ഉപേക്ഷിച്ച് വിഷപാത്രം ആശ്രയിക്കുന്നവനെപ്പോലെ ആകുന്നു.

Verse 66

श्रुतिस्मृत्युदितैर्द्धर्मैर्नात्मानं पावयेत्तु यः । स एवात्मविधाती स्यात्पापिनामग्रणीर्मुने ॥ ६६ ॥

ശ്രുതി-സ്മൃതികളിൽ പ്രസ്താവിച്ച ധർമ്മങ്ങളാൽ സ്വയം ശുദ്ധീകരിക്കാത്തവൻ, ഹേ മുനേ, സ്വന്തം ആത്മാവിനെ നശിപ്പിക്കുന്നവൻ; പാപികളിൽ അഗ്രഗണ്യൻ ആകുന്നു.

Verse 67

कर्मभूमिं समासाद्य यो न धर्मं समाचरेत् । स च सर्वाधमः प्रोक्तो वेदविद्भिर्मुनीश्वर ॥ ६७ ॥

ഹേ മുനീശ്വരാ! കർമഭൂമിയെ പ്രാപിച്ചിട്ടും ധർമ്മം ആചരിക്കാത്തവനെ വേദവിദ്വാനായ ഋഷിമാർ സർവാധമൻ എന്നു പ്രഖ്യാപിച്ചു.

Verse 68

शुभं कर्म समुत्सृज्य दुष्कर्माणि करोति यः । कामधेनुं परित्यज्य अर्कक्षीरं सं मार्गति ॥ ६८ ॥

ശുഭകർമ്മം ഉപേക്ഷിച്ച് ദുഷ്കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവൻ, കാമധേനുവിനെ വിട്ട് അർക്കക്ഷീരം തേടുന്ന മൂഢനുപോലെ ആകുന്നു।

Verse 69

एवं भारतभूभागं प्रशंसन्ति दिवौकसः । ब्रह्माद्या अपि विप्रेन्द्र स्वभोगक्षयभीरवः ॥ ६९ ॥

ഇങ്ങനെ ദിവൗകസർ ഭാരതഭൂമിയെ പ്രശംസിക്കുന്നു. ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ, ബ്രഹ്മാദി ദേവന്മാരും തങ്ങളുടെ ഭോഗം ക്ഷയിക്കുമോ എന്ന ഭയത്തോടെ അതിനെ സ്തുതിക്കുന്നു।

Verse 70

तस्मात्पुण्यतमं ज्ञेयं भारतं वर्षमुत्तमम् । देवानां दुर्लभं वापि सर्वकर्मफलप्रदम् ॥ ७० ॥

അതുകൊണ്ട് ഭാരതവർഷം അത്യുത്തമവും പരമപുണ്യവുമെന്നു അറിയുക; അത് ദേവന്മാർക്കും ദുർലഭം, സർവകർമ്മഫലം നൽകുന്നതുമാണ്।

Verse 71

अस्मिन्पुण्ये च भूभागे यस्तु सत्कर्मसूद्यतः । न तस्य सदृशं कश्चित्रिषु लोकेषु विद्यते ॥ ७१ ॥

ഈ പുണ്യഭൂഭാഗത്തിൽ സത്കർമ്മങ്ങളിൽ ആത്മാർത്ഥമായി ഏർപ്പെടുന്നവന്, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും തുല്യൻ ആരുമില്ല।

Verse 72

अस्मिञ्जातो नरो यस्तु स्वंकर्मक्षपणोद्यतः । नररुपपरिच्छन्नः स हरिर्नात्र संशयः ॥ ७२ ॥

ഈ ഭൂമിയിൽ മനുഷ്യനായി ജനിച്ച് സ്വന്തം കർമ്മഫലക്ഷയം ലക്ഷ്യമാക്കി പരിശ്രമിക്കുന്നവൻ, മനുഷ്യരൂപത്തിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഹരിയത്രേ; ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 73

परं लोकफलं प्रेप्सुः किर्यात्कर्माण्यतन्द्रितः । निवेद्य हरये भक्त्या तत्फलं ह्यक्षयं स्मृतम् ॥ ७३ ॥

പരലോകത്തിലെ പരമഫലം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ അലസത വിട്ട് കര്‍ത്തവ്യകര്‍മ്മങ്ങള്‍ ചെയ്യണം. അവയുടെ ഫലം ഭക്തിയോടെ ഹരിക്കു സമര്‍പ്പിച്ചാല്‍ അത് അക്ഷയമെന്നു സ്മൃതി പറയുന്നു।

Verse 74

विरागी चेत्कर्मफलेष्वपि किंचित्र कारयेत् । अर्पयेत्सुकृतं कर्म प्रीयतामितिं मे हरिः ॥ ७४ ॥

വൈരാഗിയെങ്കിലും കര്‍മ്മഫലത്തെ നോക്കി എന്തെങ്കിലും പ്രവൃത്തി ചെയ്യിപ്പിച്ചാല്‍, ആ സുകൃതകര്‍മ്മം ഹരിക്കു അര്‍പ്പിച്ച്—“എന്റെ ഹരി പ്രസന്നനാകട്ടെ” എന്നു പറയണം।

Verse 75

आब्रह्यभुवनाल्लोकाः पुनरुत्पत्तिदायकाः । फलागृध्नुः कर्मणां तत्प्रात्प्रोति परमं पदम् ॥ ७५ ॥

ബ്രഹ്മലോകം വരെയുള്ള എല്ലാ ലോകങ്ങളും പുനര്‍ജന്മത്തിന് കാരണങ്ങളാണ്. എന്നാല്‍ കര്‍മ്മഫലലോഭമില്ലാതെ കര്‍മ്മം ചെയ്യുന്നവന്‍ പരമപദം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 76

वेदोदितानि कर्माणि कुर्यादीश्वरतुष्टये । यथाश्रमं त्यक्तुकामः प्रान्पोति पदमव्ययम् ॥ ७६ ॥

ഈശ്വരതൃപ്തിക്കായി വേദോക്ത കര്‍മ്മങ്ങള്‍ ചെയ്യണം. സ്വന്തം ആശ്രമപ്രകാരം, ത്യാഗം ആഗ്രഹിക്കുമ്പോള്‍ അവ്യയപദം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 77

निष्कामो वा सकामो वा कुर्यात्कर्म यथाविधि । स्वाश्रमाचारशून्यश्च पतितः प्रोच्यते बुधैः ॥ ७७ ॥

നിഷ്കാമനായാലും സകാമനായാലും വിധിപ്രകാരം കര്‍മ്മം ചെയ്യണം. എന്നാല്‍ സ്വന്തം ആശ്രമാചാരമില്ലാത്തവനെ പണ്ഡിതര്‍ പതിതനെന്ന് പറയുന്നു।

Verse 78

सदाचारपरो विप्रो वर्द्धते ब्रह्मतेजसा । तस्य विष्णुश्च तुष्टः स्याद्भक्तियुक्तस्य नारद ॥ ७८ ॥

സദാചാരപരനായ ബ്രാഹ്മണൻ ബ്രഹ്മതേജസ്സാൽ വർദ്ധിക്കുന്നു; ഭക്തിയുക്തനായ അവനിൽ വിഷ്ണു പ്രസന്നനാകുന്നു, ഹേ നാരദാ।

Verse 79

भारते जन्म संप्राप्य नात्मानं तारयेतु यः । पच्यते निरये धोरे स त्वाचन्द्रार्कतारकम् ॥ ७९ ॥

ഭാരതത്തിൽ ജന്മം ലഭിച്ചിട്ടും സ്വന്തം ആത്മാവിനെ തരിക്കുവാൻ പരിശ്രമിക്കാത്തവൻ, ചന്ദ്ര-സൂര്യ-നക്ഷത്രങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നത്രയും കാലം ഭയങ്കര നരകത്തിൽ ദഹിക്കുന്നു।

Verse 80

वासदेवपरो धर्मो वासुदेवपरं तपः । वासुदेवपरं ज्ञानं वासुदेवपरा गतिः ॥ ८० ॥

ധർമ്മം വാസുദേവപരമാണ്, തപസ്സ് വാസുദേവപരമാണ്; ജ്ഞാനം വാസുദേവപരമാണ്, പരമഗതിയും വാസുദേവൻ തന്നേ।

Verse 81

वासुदेवात्मकं सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम् । आब्रह्मस्तम्बपर्यन्तं तस्मादन्यन्न विद्यते ॥ ८१ ॥

ഈ സമസ്ത ജഗത്ത്—സ്ഥാവരവും ജംഗമവും—വാസുദേവസ്വരൂപമാണ്; ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് പുല്ലിന്റെ അറ്റം വരെ, അവനൊഴികെ മറ്റൊന്നുമില്ല।

Verse 82

स एव धाता त्रिपुरान्तकश्च स एव देवासुरयज्ञरुपः । स एवब्रह्माण्डमिदं ततोऽन्यन्न किंचिदस्ति व्यतिरिक्तरुपम् ॥ ८२ ॥

അവൻ തന്നെയാണ് ധാതാ (സൃഷ്ടികർത്താവ്), അവൻ തന്നെയാണ് ത്രിപുരാന്തകൻ; അവൻ തന്നെയാണ് ദേവാസുരയജ്ഞങ്ങളുടെ സ്വരൂപം. അവൻ തന്നെയാണ് ഈ സമസ്ത ബ്രഹ്മാണ്ഡം; അവനൊഴികെ വേറൊരു രൂപത്തിൽ ഒന്നുമില്ല।

Verse 83

यस्मात्परं नापरमस्ति किंचिद्यस्मादणीयान्नतथा महीयान् । व्यात्पं हि तेनेदमिदं विचित्रं तं देवदेवं प्रणमेत्समीङ्यम् ॥ ८३ ॥

അവനേക്കാൾ മേലായി ഒന്നുമില്ല; അവനിൽ നിന്ന് വേറിട്ടും ഒന്നുമില്ല. അവൻ അണുവിലും സൂക്ഷ്മൻ; വെറും വലിപ്പത്തിൽ മാത്രം മഹത്തൻ അല്ല. അവനാൽ ഈ വിചിത്ര ലോകം സർവ്വത്ര വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു; ആ ദേവദേവനെ, ആരാധ്യനെ നമസ്കരിക്കണം।

Verse 84

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे सृष्टिभरतखण्डप्राशस्त्यभूगोलानां वर्णनं नाम तृतीयोऽध्यायः ॥ ३ ॥

ഇങ്ങനെ ശ്രീ ബൃഹന്നാരദീയ പുരാണത്തിന്റെ പൂർവ്വഭാഗത്തിലെ ആദ്യ പാദത്തിൽ ‘സൃഷ്ടിവർണ്ണനം, ഭാരതഖണ്ഡപ്രാശസ്ത്യം, ഭൂഗോളവർണ്ണനം’ എന്ന മൂന്നാം അധ്യായം സമാപിച്ചു।