Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 44

Tithi-Nirṇaya for Vratas: Ekādaśī Rules, Saṅkrānti Punya-kāla, Eclipse Observances, and Prāyaścitta

द्वादश्यां तु कलायां वा यदि लभ्येत पारणा । तदानीं दशमीविद्धाप्युपोष्यैकादशी तिथिः ॥ ४४ ॥

dvādaśyāṃ tu kalāyāṃ vā yadi labhyeta pāraṇā | tadānīṃ daśamīviddhāpyupoṣyaikādaśī tithiḥ || 44 ||

ദ്വാദശിയിൽ—അതി ചെറുഭാഗത്തിലും—പാരണ ലഭ്യമാകുന്നുവെങ്കിൽ, അപ്പോൾ ദശമീ-വിദ്ധമായാലും ഏകാദശി തിഥിയിൽ ഉപവാസം ആചരിക്കണം।

द्वादश्याम्on Dvādaśī
द्वादश्याम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootद्वादशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; अधिकरणम्
तुhowever
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अवधारणार्थक-निपात (particle: ‘but/indeed’)
कलायाम्in a (single) kalā (small time-unit)
कलायाम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; अधिकरणम् (काले)
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-निपात (disjunctive particle: ‘or’)
यदिif
यदि:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तार्थक-अव्यय (conditional: ‘if’)
लभ्येतis obtainable/available
लभ्येत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootलभ् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोगः (should be obtained/available)
पारणाthe breaking of the fast (pāraṇā)
पारणा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपारणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्ता/विषयः (लभ्येत इत्यस्य)
तदानीम्then
तदानीम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदानीम् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb: ‘then/at that time’)
दशमी-विद्धाpierced/tainted by Daśamī
दशमी-विद्धा:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootदशमी (प्रातिपदिक) + विद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक, √व्यध्/विद् ‘to pierce’)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (दशम्या विद्धा) ; विशेषणम् (एकादशी-तिथेः)
अपिeven
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपेक्षार्थक-निपात (particle: ‘even/also’)
उपोष्यhaving fasted
उपोष्य:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootउप-वास् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund): ‘having fasted’
एकादशीEkādaśī
एकादशी:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootएकादशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (तिथिः)
तिथिःthe lunar day
तिथिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतिथि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्ता

Nārada (teaching the Sanatkumāra tradition on vrata-vidhi)

Vrata: Ekadashi

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

E
Ekādaśī
D
Dvādaśī
D
Daśamī
P
Pāraṇā

FAQs

It prioritizes correct completion of the Ekādaśī-vrata: if pāraṇā can be done on Dvādaśī (even briefly), one should still fast on Ekādaśī, protecting the sanctity and fruit of the vow.

By stressing careful observance of Ekādaśī and proper pāraṇā, it frames devotion as disciplined service (sevā) expressed through time-honored Vaiṣṇava vrata practice.

It reflects Jyotiṣa/Vedic calendrics applied to ritual: using tithi fractions (kalā) and ‘viddha’ overlap rules to decide the correct fasting day and the proper window for pāraṇā.