Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 12

Gṛhastha-praveśa: Vivāha-bheda, Ācāra-śauca, Śrāddha-kāla, and Vaiṣṇava-lakṣaṇa

Devanagari script

दीर्घनासां च कितवां तनूरुहविभूषिगताम् । गर्वितां बकवृत्तिं च सर्वथा नोद्वहेद्वुधः ॥ १२ ॥

Transliteration

dīrghanāsāṃ ca kitavāṃ tanūruhavibhūṣigatām | garvitāṃ bakavṛttiṃ ca sarvathā nodvahedvudhaḥ || 12 ||

Translation

നീണ്ട മൂക്കുള്ളവളും, വഞ്ചകിയും, ശരീരത്തിലെ രോമങ്ങൾ അലങ്കരിക്കുന്നതിൽ ശ്രദ്ധിക്കുന്നവളും, അഹങ്കാരിയും, കൊക്കിനെപ്പോലെ കപടസ്വഭാവമുള്ളവളുമായ സ്ത്രീയെ ബുദ്ധിമാൻ ഒരിക്കലും വിവാഹം കഴിക്കരുത്.

Word by Word

• दीर्घ-नासाम्: long-nosed
• दीर्घ-नासाम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दीर्घ (प्रातिपदिक) + नासा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (fem. acc. sg.)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• कितवाम्: deceitful/gambling-minded
• कितवाम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: कितव (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (fem. acc. sg.)

• तनू-रुह-विभूषि-गताम्: adorned with body-hair (hairy)
• तनू-रुह-विभूषि-गताम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तनू (प्रातिपदिक) + रुह (प्रातिपदिक) + विभूषि (प्रातिपदिक) + गत (कृदन्त, प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष: तनूरुहैः (रोमभिः) विभूषिः (अलङ्कारः) गता/युक्ता (fem. acc. sg.)

• गर्विताम्: proud
• गर्विताम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: गर्वित (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (fem. acc. sg.)

• बक-वृत्तिम्: crane-like conduct (hypocritical nature)
• बक-वृत्तिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: बक (प्रातिपदिक) + वृत्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष: बकस्य वृत्तिः (fem. acc. sg.)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• सर्वथा: in every way
• सर्वथा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: in every way)

• न: not
• न: Sambandha (सम्बन्ध/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात (negative particle)

• उद्वहेत्: should marry
• उद्वहेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उद्+वह् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• वुधः: a wise man
• वुधः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बुध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (masc. nom. sg.)

Speaker

Narada (teaching in a didactic context; dialogue framed within Narada’s instruction to the Sanatkumara tradition)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bibhatsa

Secondary Rasa: raudra

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches viveka (discernment): spiritual progress depends not only on practices but also on avoiding deceit, vanity, pride, and hypocrisy that corrupt one’s mind and conduct.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti requires sincerity and humility; the verse warns against “baka-vṛtti”—a devotional appearance without inner purity—which obstructs genuine devotion and right association (satsanga).

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

No specific Vedanga technique is taught; the practical takeaway aligns with dharma-śāstra style sadācāra—ethical discernment in whom to trust and follow.