Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 16

Śuka’s Yoga-ascent, the Echo of ‘Bhoḥ’, and the Vaikuṇṭha Vision

बाढमुक्तस्ततस्तैस्तु लोकान्हित्वा चतुर्विधान् । तमो ह्यष्टविधं त्यक्त्वा जहौ पञ्चविधं रजः ॥ १६ ॥

bāḍhamuktastatastaistu lokānhitvā caturvidhān | tamo hyaṣṭavidhaṃ tyaktvā jahau pañcavidhaṃ rajaḥ || 16 ||

ആ ബന്ധങ്ങളിൽ നിന്നു പൂർണ്ണമായി വിമുക്തനായി അവൻ ചതുര്വിധ ലോകങ്ങളെ ഉപേക്ഷിച്ചു; അഷ്ടവിധ തമസ് (അന്ധകാരം) ത്യജിച്ച് പിന്നെ പഞ്ചവിധ രജസ് (ഉദ്വേഗം)യും വിട്ടുകളഞ്ഞു।

बाढम्certainly, indeed
बाढम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootबाढम् (अव्यय/प्रातिपदिक-निबद्धम्)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/adverb): ‘निश्चयेन/अत्यर्थम्’
मुक्तःreleased, freed
मुक्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमुक्त (कृदन्त; मुच् धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘released’
ततःthen, thereafter
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (सम्बन्ध/कालवाचक adverb): ‘तस्मात्/अनन्तरम्’
तैःby/with those
तैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; ‘by/with those’
तुbut, indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/particle): विरोध/अन्वयार्थे
लोकान्worlds, realms
लोकान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd), बहुवचन
हित्वाhaving abandoned
हित्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootहा (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having abandoned’
चतुर्विधान्fourfold
चतुर्विधान्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर् + विध (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (संख्यापूर्वक-विशेषण); पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd), बहुवचन; ‘fourfold’
तमःdarkness, tamas
तमः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन (रूपम् = तमः)
हिindeed, for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/particle): कारण/निश्चयार्थे
अष्टविधम्eightfold
अष्टविधम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअष्टन् + विध (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (संख्यापूर्वक-विशेषण); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘eightfold’
त्यक्त्वाhaving abandoned
त्यक्त्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having abandoned’
जहौhe abandoned, he gave up
जहौ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootहा (धातु)
Formलिट् (Perfect); प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
पञ्चविधम्fivefold
पञ्चविधम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्चन् + विध (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (संख्यापूर्वक-विशेषण); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘fivefold’
रजःrajas (passion/activity)
रजः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन (रूपम् = रजः)

Sanatkumara (teaching Narada in the Moksha-dharma section)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

N
Narada
S
Sanatkumara

FAQs

It describes the inner movement of liberation: the seeker leaves behind identification with worldly realms and progressively transcends the guṇas—first tamas (ignorance/inertia) and then rajas (restless striving)—as preparation for established freedom.

Though framed in guṇa-transcendence, it supports Bhakti by implying purification: devotion that is steady and sattvic naturally drops tamasic dullness and rajasic agitation, enabling single-pointed remembrance of the Lord rather than pursuit of “worlds” and rewards.

No specific Vedāṅga (like Vyākaraṇa or Jyotiṣa) is taught in this verse; the practical takeaway is sādhana-oriented—cultivating discernment and detachment to reduce tamas (laziness, confusion) and rajas (craving, overactivity) in daily conduct.