Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 175

Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā

Devanagari script

मेषेऽर्के भूमिपासेंदौ एषे षांग्रेर्कपपासृजः । सिंहकुंभमृगस्थाश्चेद्भूपः सारेतनावजे ॥ १७५ ॥

Transliteration

meṣe'rke bhūmipāseṃdau eṣe ṣāṃgrerkapapāsṛjaḥ | siṃhakuṃbhamṛgasthāścedbhūpaḥ sāretanāvaje || 175 ||

Translation

സൂര്യൻ മേടത്തിൽ നിലകൊള്ളുകയും, ചന്ദ്രൻ രാജയോഗകാരക ഗ്രഹങ്ങളോടു യുതിയാകുകയും, കാരകങ്ങൾ മേടത്തിൽ തന്നെയിരിക്കയും; കൂടാതെ സിംഹം, കുംഭം അല്ലെങ്കിൽ മകരത്തിൽ സ്ഥിതി വരികയും ചെയ്താൽ—ജാതകൻ ബലവാനായി ഉത്തമസേനയോടുകൂടിയ രാജാവാകുന്നു।

Word by Word

• मेषे: in Aries
• मेषे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मेष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; राशिवाचक

• अर्के: in the Sun
• अर्के: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अर्क (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ग्रहवाचक

• भूमिपास: a ruler/king
• भूमिपास: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भूमि-प (प्रातिपदिक; भूमि + प)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘भूमेः पालः’

• इन्दौ: in the Moon
• इन्दौ: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: इन्दु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ग्रहवाचक

• एषे: in this
• एषे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: एष (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘अस्मिन्’ (in this)

• षा: six
• षा: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: षष्/षट् (प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचक; समासाङ्ग (six)

• अङ्ग्रे: in the foot
• अङ्ग्रे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अङ्ग्रि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘पाद’ (foot)

• अर्क: the Sun
• अर्क: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अर्क (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पप: ‘papa’ (technical term)
• पप: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ज्योतिष-संज्ञा (unclear/abbrev.)

• असृजः: blood(s)
• असृजः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: असृज् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• सिंह: in Leo
• सिंह: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सिंह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; राशिवाचक

• कुंभ: in Aquarius
• कुंभ: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कुंभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; राशिवाचक

• मृगस्थाः: situated in Mṛga (sign/asterism)
• मृगस्थाः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मृग-स्थ (प्रातिपदिक; मृग + स्थ)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण; ‘मृगे स्थिताः’

• चेत्: if
• चेत्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: चेत् (अव्यय)
• Form: अव्यय; शर्तार्थक (conditional particle)

• भूपः: the king
• भूपः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भूप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सारे: in strength/essence
• सारे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘सार’ (essence/strength)

• एतना: in ‘etanā’ (technical term)
• एतना: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: एतना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; (technical/unclear)

• वजे: in ‘vaja’ (strength)
• वजे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘वज’ (thunder/strength; technical)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada the technical science of omens/astrology within Moksha-Dharma context)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: vira

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Surya (Arka)
• Chandra (Indu)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It shows how the Purana integrates Vedanga Jyotisha into Dharma: worldly status (like kingship) is presented as a karmic outcome of specific configurations, reminding the seeker that power arises from causes and should be used in righteous governance.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: by describing royal success as a result of karmic and cosmic order, it encourages a ruler to remain humble and to dedicate authority to dharmic service—an attitude that supports Vishnu-bhakti even amid worldly responsibility.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Vedanga Jyotisha: interpreting planetary sign placements (Sun in Aries, Moon associations, and placements in Leo/Aquarius/Capricorn) as indicators of rāja-yoga—i.e., outcomes like sovereignty, strength, and military capacity.