Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 125

Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā

भगणांशैर्लब्धहीनास्तेषां कार्या विचक्षणैः । पापस्यांशाः समग्रोना सौम्यस्यार्द्धविवर्जिताः ॥ १२५ ॥

bhagaṇāṃśairlabdhahīnāsteṣāṃ kāryā vicakṣaṇaiḥ | pāpasyāṃśāḥ samagronā saumyasyārddhavivarjitāḥ || 125 ||

ഗ്രഹഗണങ്ങളുടെ വിഭാഗ-അംശങ്ങളിൽ നിന്ന് ലഭിച്ചതിൽ കുറവ് വന്നാൽ, അതിന്റെ മൂല്യം വിവേകികൾ കണക്കാക്കണം. പാപബന്ധമുള്ള അംശങ്ങൾ പൂർണ്ണമെന്നു എടുത്താലും കുറവോടെ; സൗമ്യബന്ധമുള്ള അംശങ്ങൾ പകുതി ഒഴിവാക്കി സ്വീകരിക്കണം।

bhagaṇa-aṃśaiḥby bhagaṇa-degrees (mean degrees)
bhagaṇa-aṃśaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootbhagaṇa (प्रातिपदिक) + aṃśa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Plural (बहुवचन); तत्पुरुष: 'by the degrees of the bhagaṇa (mean revolution)'
labdha-hīnāḥreduced by the obtained amount
labdha-hīnāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण) of (implicit) aṃśāḥ
TypeAdjective
Rootlabdha (कृदन्त/प्रातिपदिक) + hīna (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); तत्पुरुष: 'deficient by what is obtained' (technical: subtract obtained)
teṣāmof those
teṣām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
FormPronoun (सर्वनाम), Genitive (6th/षष्ठी), Plural (बहुवचन)
kāryāḥto be made/done
kāryāḥ:
Vidhi (विधेय/obligatory predicate)
TypeAdjective
Root√kṛ (धातु) + ya (प्रत्यय) → kārya (कृदन्त/प्रातिपदिक)
FormGerundive/necessitative (भाव्य/तव्यत्-अर्थ), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
vicakṣaṇaiḥby the discerning/experts
vicakṣaṇaiḥ:
Karaṇa (करण) / Agent-instrument (कर्तृकरण)
TypeNoun
Rootvicakṣaṇa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Plural (बहुवचन)
pāpasyaof the malefic/evil (planet)
pāpasya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootpāpa (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन)
aṃśāḥdegrees/parts
aṃśāḥ:
Karta (कर्ता) / Predicate nominal
TypeNoun
Rootaṃśa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
samagra-onāḥreduced by the full amount
samagra-onāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण) of aṃśāḥ
TypeAdjective
Rootsamagra (प्रातिपदिक) + ūna (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); तत्पुरुष: 'reduced by the whole/entire amount'
saumyasyaof the benefic (planet)
saumyasya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootsaumya (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन)
arddha-vivarjitāḥwith half omitted
arddha-vivarjitāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण) of (implicit) aṃśāḥ
TypeAdjective
Rootarddha (प्रातिपदिक) + vivarjita (कृदन्त/प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); तत्पुरुष: 'deprived of half'

Sanatkumara (teaching Narada in a technical/vedāṅga context)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

FAQs

It frames technical discernment (vicakṣaṇatā) as part of dharma: even in liberation-oriented teaching, correct evaluation of auspicious and inauspicious factors supports right action and right timing.

Indirectly: bhakti practice often follows vrata and pūjā schedules; this verse supports choosing proper times by applying Jyotiṣa rules carefully, so devotional acts are performed with clarity and discipline.

Jyotiṣa (a Vedāṅga): it mentions computational adjustment using planetary divisions (bhagaṇa-aṁśa) and distinguishes treatment of malefic (pāpa) versus benefic (saumya) factors.