Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 61
Nirukta, Phonetic Variants, and Vedic Dhātu–Svara Taxonomy
आत्मनेपदिनो धातू दृङ्धृङ्द्वौ चाप्युदाहृतौ । प्रच्छादिषोडशाख्याताः परस्मैपदिनो मुने ॥ ६१ ॥
ātmanepadino dhātū dṛṅdhṛṅdvau cāpyudāhṛtau | pracchādiṣoḍaśākhyātāḥ parasmaipadino mune || 61 ||
ആത്മനേപദത്തിൽ വരുന്ന ധാതുക്കൾ പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; കൂടാതെ ‘ദൃങ്’ ‘ധൃങ്’ എന്ന രണ്ടു ധാതുക്കളും ഉദ്ധരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഹേ മുനേ! ‘പ്രച്ഛ’ മുതൽ ആരംഭിക്കുന്ന പതിനാറ് ധാതുക്കൾ പരസ്മൈപദമാണെന്ന് ബോധിപ്പിക്കുന്നു।
Sanatkumara (teaching Narada)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: none
FAQs
It highlights Vedāṅga-Vyākaraṇa as a supporting limb of Vedic study: precise grammar safeguards correct mantra usage and scriptural understanding, which in turn supports dharma and the pursuit of mokṣa.
Indirectly: bhakti practices rely on accurate recitation and comprehension of hymns and names; this verse situates grammatical discipline as a tool that protects the integrity of devotional speech and scripture.
Vyākaraṇa (Sanskrit grammar): it classifies dhātus by verbal voice/ending—Ātmanepada versus Parasmaipada—useful for correct conjugation in study, ritual, and textual transmission.