Nirukta, Phonetic Variants, and Vedic Dhātu–Svara Taxonomy
आत्मनेपदिनो विप्र दीङ्मुखास्त्विह कीर्तिताः । स्यतिप्रभृतयो वेदाः परस्मैपदिनो मताः ॥ ५० ॥
ātmanepadino vipra dīṅmukhāstviha kīrtitāḥ | syatiprabhṛtayo vedāḥ parasmaipadino matāḥ || 50 ||
ഓ വിപ്രാ! ‘ദീങ്’ മുതലായ ധാതുക്കൾ ഇവിടെ ആത്മനേപദികളായി കീര്ത്തിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ‘സ്യതി’ മുതലായവ വ്യാകരണപരമ്പരപ്രകാരം പരസ്മൈപദികളെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു॥५०॥
Sanatkumara (teaching Narada in a technical Vyakarana context)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: none
It highlights śabda-śuddhi (purity and correctness of sacred language): mastery of Vyākaraṇa (a Vedāṅga) supports accurate mantra recitation and disciplined study, which are treated as aids to dharma and mokṣa.
Indirectly: Bhakti practices rely on correctly transmitted names, hymns, and mantras; this verse underscores that grammatical precision preserves the integrity of devotional speech and scriptural chanting.
Vyākaraṇa (Sanskrit grammar): it classifies verb usage into Ātmanepada (middle voice) and Parasmaipada (active voice) based on traditional root/group patterns (e.g., “dīṅ-” vs. “syati”-type).