Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 44
Anūcāna (True Learning), the Vedāṅgas, and Śikṣā: Svara, Sāmavedic Chant, and Gandharva Theory
रक्तं पूर्णमलंकृतं प्रसन्नं व्यक्तं विक्रुष्टं श्लक्ष्णं समं सुकुमारं मधुरमिति गुणास्तत्र रक्तं नाम वेणुवीणास्वराणामेकीभावं रक्तमित्युच्यते पूर्णं नाम स्वरश्रुतिपूरणाच्छंदः पादाक्षरं संयोगात्पूर्णमित्युच्यते अलंकृतं नामोरसि शिरसि कंठयुक्तमित्यलंकृतं प्रसन्नं नामापगतागद्गदनिर्विशंकं प्रसन्नमित्युच्यते व्यक्तं नाम पदपदार्थप्रकृतिविकारागमनोपकृत्तद्धितसमासधातुनिपातोपसर्गस्वरलिंगं वृत्तिवार्त्तिकविभक्त्यर्थवचनानां सम्यगुपपादनं व्यक्तमित्युच्यते विक्रुष्टं नामोञ्चैरुञ्चारितं व्यक्तपदाक्षरं विक्रुष्टमित्युच्यते श्लेक्ष्णं नाम द्रुतमविलंबितमुच्चनीचप्लुतसमाहारहेलतालोपनयादिभिरुपपादनाभिः श्लक्ष्णमित्युच्यते समं नामावापनिर्वापप्रदेशे प्रत्यंतरस्थानानां समासः सममित्युच्यते सुकुमारं नाम मृदुपदवर्णस्वरकुहगरणयुक्तं सुकुमारमित्युच्यते मधुरं नाम स्वभावोपनीतललितपदाक्षरगुणसमृद्धं मधुरमित्युच्यते एवमेतैर्दशभिर्गुणैर्युक्तं गानं भवति ॥ १ ॥
raktaṃ pūrṇamalaṃkṛtaṃ prasannaṃ vyaktaṃ vikruṣṭaṃ ślakṣṇaṃ samaṃ sukumāraṃ madhuramiti guṇāstatra raktaṃ nāma veṇuvīṇāsvarāṇāmekībhāvaṃ raktamityucyate pūrṇaṃ nāma svaraśrutipūraṇācchaṃdaḥ pādākṣaraṃ saṃyogātpūrṇamityucyate alaṃkṛtaṃ nāmorasi śirasi kaṃṭhayuktamityalaṃkṛtaṃ prasannaṃ nāmāpagatāgadgadanirviśaṃkaṃ prasannamityucyate vyaktaṃ nāma padapadārthaprakṛtivikārāgamanopakṛttaddhitasamāsadhātunipātopasargasvaraliṃgaṃ vṛttivārttikavibhaktyarthavacanānāṃ samyagupapādanaṃ vyaktamityucyate vikruṣṭaṃ nāmoñcairuñcāritaṃ vyaktapadākṣaraṃ vikruṣṭamityucyate ślekṣṇaṃ nāma drutamavilaṃbitamuccanīcaplutasamāhārahelatālopanayādibhirupapādanābhiḥ ślakṣṇamityucyate samaṃ nāmāvāpanirvāpapradeśe pratyaṃtarasthānānāṃ samāsaḥ samamityucyate sukumāraṃ nāma mṛdupadavarṇasvarakuhagaraṇayuktaṃ sukumāramityucyate madhuraṃ nāma svabhāvopanītalalitapadākṣaraguṇasamṛddhaṃ madhuramityucyate evametairdaśabhirguṇairyuktaṃ gānaṃ bhavati || 1 ||
ഗാനത്തിന്റെ ഗുണങ്ങൾ—രക്തം, പൂർണം, അലങ്കൃതം, പ്രസന്നം, വ്യക്തം, വികൃഷ്ടം, ശ്ലക്ഷ്ണം, സമം, സുകുമാരം, മധുരം. ‘രക്തം’ എന്നു പറയുന്നത് വേണുവിന്റെയും വീണയുടെയും സ്വരങ്ങൾ ഏകീഭവിക്കുന്നത്; ‘പൂർണം’ എന്നു പറയുന്നത് സ്വര-ശ്രുതികളെ പൂർണ്ണമായി നിറച്ച് ഛന്ദസ്സിലെ പാദ-അക്ഷരങ്ങളെ സമ്പൂർണമാക്കുന്നത്; ‘അലങ്കൃതം’ എന്നു പറയുന്നത് ഉരസ്സ്, ശിരസ്, കണ്ഠം എന്നിവയുടെ ശരിയായ ആധാരത്തോടെ ശോഭിക്കുന്നത്; ‘പ്രസന്നം’ എന്നു പറയുന്നത് തട്ടിപ്പും സംശയവും ഇല്ലാത്ത നിർമ്മലധ്വനി; ‘വ്യക്തം’ എന്നു പറയുന്നത് പദാർത്ഥവും വ്യാകരണഘടനയും (ധാതു, പ്രത്യയം, സമാസം മുതലായവ) ശരിയായി സ്ഥാപിക്കൽ; ‘വികൃഷ്ടം’ എന്നു പറയുന്നത് ഉയർന്ന സ്വരത്തിൽ വ്യക്തമായ ഉച്ചാരണം; ‘ശ്ലക്ഷ്ണം’ എന്നു പറയുന്നത് വേഗത്തിൽ, വൈകാതെ, ഉയർച്ച-താഴ്ച-പ്ലുത സ്വരങ്ങളും താള-ലയവും മൃദുവായി ചേർത്ത് നടത്തുന്നത്; ‘സമം’ എന്നു പറയുന്നത് സ്വരം എടുക്കൽ-വിടൽ സ്ഥാനങ്ങളിൽ മദ്ധ്യസ്ഥാനങ്ങളുടെ സമചേരൽ; ‘സുകുമാരം’ എന്നു പറയുന്നത് മൃദുവായ വർണ്ണ-സ്വരങ്ങളോടെയുള്ള സൗമ്യത; ‘മധുരം’ എന്നു പറയുന്നത് സ്വഭാവതഃ ലളിതവും ഗുണസമൃദ്ധവും. ഈ പത്ത് ഗുണങ്ങളാൽ ഗാനം സമ്പൂർണമാകുന്നു।
Sanatkumara (teaching Narada in a Vedāṅga-Śikṣā/phonetics context)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: adbhuta
FAQs
It teaches that sacred sound becomes efficacious when delivered with disciplined phonetics, clarity, and steadiness—linking inner composure (prasanna) with outward correctness (vyakta) so that recitation supports dharma and spiritual refinement.
By defining “madhura” (sweet, naturally graceful) and “prasanna” (clear, doubt-free) delivery, it implies that devotional singing and chanting should be both heartfelt and technically sound, so praise of the Divine is offered without distortion of meaning or mantra-sound.
Śikṣā (phonetics/intonation) and its interface with Vyākaraṇa (grammar): correct accent, articulation, meter-syllable completion, and grammatical formation (dhātu, taddhita, samāsa, vibhakti) are presented as essential for “vyakta” (distinct, well-established) recitation.