Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 80
Sṛṣṭi-pralaya-kathana: Mahābhūta-guṇāḥ, Vṛkṣa-indriya-vādaḥ, Prāṇa-vāyu-vyavasthā
गच्छत्यपानोऽधश्चैव समानो ह्यद्यवस्थितः । उदानादुच्छ्वसितीति पञ्च भेदाच्च भाषते । इत्येते वायवः पंच वेष्टयंतीहदेहिनम् ॥ ८० ॥
gacchatyapāno'dhaścaiva samāno hyadyavasthitaḥ | udānāducchvasitīti pañca bhedācca bhāṣate | ityete vāyavaḥ paṃca veṣṭayaṃtīhadehinam || 80 ||
അപാനം താഴോട്ടു സഞ്ചരിക്കുന്നു; സമാനം മദ്ധ്യത്തിൽ സ്ഥിതമാണെന്ന് പറയുന്നു; ഉദാനത്തിൽ നിന്നാണ് ഉച്ഛ്വാസക്രിയ ഉണ്ടാകുന്നത്. ഇങ്ങനെ അഞ്ചു ഭേദങ്ങളാൽ ഇവയെ അഞ്ചു പ്രാണവായുക്കൾ എന്നു പറയുന്നു; ഈ അഞ്ചു വായുക്കൾ ഇവിടെ ദേഹധാരിയെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നിലകൊള്ളുന്നു।
Sanatkumara (teaching Narada in the Moksha-dharma context)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: adbhuta
FAQs
It frames the body as governed by five prāṇic forces; recognizing their functions supports yogic discernment (viveka) and steadiness, which are presented as aids to moksha.
While primarily yogic/physiological, it indirectly supports bhakti by teaching inner regulation: a steady prāṇa and disciplined body-mind make japa, dhyāna, and Viṣṇu-bhakti practices more stable and effective.
It reflects applied yogic science used alongside Vedic practice—knowledge of prāṇa-vāyu functions relevant to breath discipline (prāṇāyāma) and meditative recitation, though not a direct exposition of a specific Vedāṅga like Vyākaraṇa.