Adhyaya 93: The Goddess’s Boons to Suratha and the Merchant (Conclusion of the Devi Mahatmyam)

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे सावर्णिके मन्वन्तरे देवीमाहात्म्ये देवीवाक्यं नाम द्विनवतितमोऽध्यायः त्रिनवतितमोऽध्यायः- ९३ । ऋषिरुवाच एतत्ते कथितं भूूप देवीमाहात्म्यमुत्तमम् । एवंप्रभावा सा देवी ययेदं धार्यते जगत् ॥

ഇങ്ങനെ ശ്രീമാർക്കണ്ഡേയപുരാണത്തിലെ സാവർണിക മന്വന്തരത്തിലെ ദേവീമാഹാത്മ്യത്തിൽ ‘ദേവീ-വാക്യ’ എന്ന പേരിലുള്ള തൊണ്ണൂറ്റിരണ്ടാം അധ്യായം സമാപിച്ചു. തുടർന്ന് തൊണ്ണൂറ്റിമൂന്നാം അധ്യായം ആരംഭിക്കുന്നു. ഋഷി പറഞ്ഞു—ഹേ രാജാവേ, ഈ പരമ ദേവീമാഹാത്മ്യം നിനക്കു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഏ ദേവിയുടെ ശക്തിയാൽ ഈ ലോകം ധരിക്കപ്പെടുന്നുവോ, അതാണ് അവളുടെ പ്രഭാവം.

Verse 2

विद्या तथैव क्रियते भगवद्विष्णुमायया । तथा त्वमेेष वैश्यश्च तथैवान्ये विवेकिनः । मोह्यन्ते मोहिताश्चैव मोहमेेष्यन्ति चापरे ॥

ജ്ഞാനവും ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിന്റെ മായയാൽ തന്നെയാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്. നിനക്കുമിത്, ഈ വൈശ്യനുമിത്, മറ്റ് വിവേകികൾക്കും ഇതേ—അവർ മോഹിതരാകുന്നു; മോഹിതരായി മറ്റുള്ളവരെയും മോഹത്തിലേക്ക് വീഴ്ത്തുന്നു.

Verse 3

तामुपैहि महाराज शरणं परमेश्वरीम् । आराधिता सैव नृणां भोगस्वर्गापवर्गदा ॥

ഹേ മഹാരാജാ! ആ പരമദേവിയുടെ ശരണം പ്രാപിക്കൂ. അവളെ ആരാധിച്ചാൽ മനുഷ്യർക്കു ഇഹലോകസുഖവും സ്വർഗ്ഗവും മോക്ഷവും അവളേ നൽകുന്നു.

Verse 4

मार्कण्डेय उवाच इति तस्य वचः श्रुत्वा सुरथः स नराधिपः । प्रणिपत्य महाभागं तमृषिं शंसितव्रतम् ॥

മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു: ആ വാക്കുകൾ കേട്ട മനുഷ്യാധിപൻ സുരഥൻ, വ്രതപ്രശസ്തിയാൽ പ്രസിദ്ധനായ ആ പരമഭാഗ്യശാലി മുനിയെ നമസ്കരിച്ചു.

Verse 5

निर्विण्णोऽतिममत्‍वेन राज्यापहरणेन च । जगाम सद्यस्तपसे स च वैश्यो महामुने ॥

അത്യധികാസക്തിയും രാജ്യം കവർന്നുപോയതും മൂലം വിരക്തനായി, ഹേ മഹർഷേ, അവൻ ആ വൈശ്യനോടുകൂടി ഉടൻ തന്നെ തപസ്സിനായി പുറപ്പെട്ടു.

Verse 6

संदर्शनार्थमम्बायाः नदीपुलिनसंस्थितः । स च वैश्यस्तपस्तेपे देवीसूक्तं परं जपन् ॥

മാതൃദേവിയുടെ ദർശനം ലഭിക്കാനായി നദീതീരത്ത് നിലകൊണ്ട് ആ വൈശ്യൻ ദേവിയുടെ പരമസ്തോത്രം ജപിച്ചുകൊണ്ട് തപസ്സു ചെയ്തു.

Verse 7

तौ तस्मिन् पुलिने देव्याः कृत्वा मूर्ति महीमयीम् । अर्हणां चक्रतुस् तस्याः पुष्पधूपाग्नितर्पणैः ॥

അവിടെ നദീതീരത്ത് അവർ ഇരുവരും മണ്ണുകൊണ്ട് ദേവിയുടെ പ്രതിമ നിർമ്മിച്ച്, പുഷ്പം, ധൂപം, അഗ്നി, തർപ്പണം/ആഹുതി എന്നിവകൊണ്ട് അവളെ ആരാധിച്ചു.

Verse 8

निराहारौ यतात्मानौ तन्मनस्कौ समाहितौ । ददतुस् तौ बलिं चैव निजगात्रासृगुक्षितम् ॥

ഉപവാസത്തോടെ, ആത്മസംയമത്തോടെ, ദേവിയിൽ പൂർണ്ണ ഏകാഗ്രതയും സമാധിയും കൈവരിച്ചു, ആ ഇരുവരും സ്വന്തം ശരീരരക്തം തളിച്ച ബലി അർപ്പിച്ചു।

Verse 9

एवं समाराधयतोस् त्रिभिर्वर्षैर्यतात्मनोः । परितुष्टा जगद्धात्री प्रत्यक्षं प्राह चण्डिका ॥

ഇങ്ങനെ ആ രണ്ടു സംയമഭക്തർ മൂന്നു വർഷം ആരാധിച്ചപ്പോൾ, ലോകത്തെ താങ്ങുന്ന ചണ്ഡിക പ്രസന്നയായി പ്രത്യക്ഷരൂപത്തിൽ അവരോട് സംസാരിച്ചു।

Verse 10

श्रीदेव्युवाच यत्प्रार्थ्यते त्वया भूप त्वया च कुलनन्दन । मत्तस्तत्प्राप्यतां सर्वं परितुष्टा ददामि तत् ॥

ദേവി പറഞ്ഞു—ഹേ രാജാവേ, ഹേ കുലാനന്ദാ! നിങ്ങൾ എന്നിൽ നിന്ന് എന്തെല്ലാം അപേക്ഷിക്കുന്നുവോ അതെല്ലാം ലഭിക്കട്ടെ; ഞാൻ പ്രസന്നയായി അത് വരമായി നൽകുന്നു।

Verse 11

मार्कण्डेय उवाच ततो वव्रे नृपो राज्यं अविभ्रंश्यन्यजन्मनि । अत्रैव च निजं राज्यं हतशत्रुबलं बलात् ॥

മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ആ രാജാവ് വരമായി മറ്റൊരു ജന്മത്തിൽ അചഞ്ചലമായ രാജ്യം, കൂടാതെ ഈ ജന്മത്തിലും സ്വന്തം രാജ്യം—ശത്രുസൈന്യം പരാക്രമത്തോടെ നശിച്ചിരിക്കുന്നതു—തിരഞ്ഞെടുത്തു।

Verse 12

सोऽपि वैश्यस्ततो ज्ञानं वव्रे निर्विण्णमानसः । ममेति अहमिति प्राज्ञः सङ्गविच्युतिकारकम् ॥

അപ്പോൾ ആ വൈശ്യനും മനസ്സിൽ നിര്വിണ്ണനായി, ‘എന്റെ’ ‘ഞാൻ’ എന്ന മൂലബന്ധത്തിൽ നിന്നുള്ള ആസക്തി അകറ്റുന്ന ജ്ഞാനം—പ്രാജ്ഞനായതിനാൽ—വരമായി തിരഞ്ഞെടുത്തു।

Verse 13

श्रीदेव्युवाच स्वल्पैरहोभिर्नृपते स्वं राज्यं प्राप्स्यते भवान् । हत्वा रिपूनस्कलितं तव तत्र भविष्यति ॥

ദേവി അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ രാജാവേ, കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾക്കകം നീ നിന്റെ സ്വന്തം രാജ്യം വീണ്ടും പ്രാപിക്കും. ശത്രുക്കളെ വധിച്ച് അവിടെ നിന്റെ ഭരണം അചഞ്ചലവും ദൃഢവും ആയിരിക്കും.

Verse 14

मृतश्च भूयः सम्प्राप्य जन्म देवाद्विवस्वतः । सावर्णिको नाम मनुर्भवान् भुवि भविष्यति ॥

പിന്നീട് കാലക്രമത്തിൽ ദേഹം വിട്ട്, ദേവൻ വിവസ്വത്‌ (സൂര്യൻ) നിന്നു വീണ്ടും ജന്മം പ്രാപിച്ച്, നീ ഭൂമിയിൽ ‘സാവർണി’ എന്ന നാമമുള്ള മനുവാകും.

Verse 15

वैश्यवर्य त्वया यश्च वरोऽस्मत्तोऽभिवाञ्छितः । तं प्रयच्छामि संसिद्ध्यै तव ज्ञानं भविष्यति ॥

ഹേ ശ്രേഷ്ഠ വൈശ്യാ, നീ എന്നിൽ നിന്ന് ആഗ്രഹിച്ച വരം ഞാൻ നല്കുന്നു. നിന്റെ പൂർണ്ണസിദ്ധിക്കായി നിനക്കുള്ളിൽ സമ്യക് ജ്ഞാനം ഉദിക്കും.

Verse 16

मार्कण्डेय उवाच इति दत्त्वा तयोर्देवी यथाभिलषितं वरम् । बभूवान्तर्हिता सद्यो भक्त्या ताभ्यामभिष्टुता ॥

മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ ഇരുവർക്കും അവർ ആഗ്രഹിച്ച വരങ്ങൾ നൽകി ദേവി ഉടൻ തന്നെ അന്തർധാനം ചെയ്തു; അവർ ഭക്തിയോടെ അവളെ സ്തുതിച്ചു.

Verse 17

एवं देव्याः वरं लब्ध्वा सुरथः क्षत्रियर्षभः । सूर्याज्जन्म समासाद्य सावर्णिर्भविता मनुः ॥

ഇങ്ങനെ ദേവിയുടെ പ്രസാദത്താൽ വരം പ്രാപിച്ച ക്ഷത്രിയവൃഷഭനായ സുരഥൻ, പിന്നീട് സൂര്യനിൽ നിന്ന് ജന്മം നേടി ‘സാവർണി’ എന്ന നാമമുള്ള മനുവായി ഭൂമിയിൽ ആയിത്തീർന്നു.