Next Verse

Shloka 1

Adhyaya 80Vaivasvata Manvantara: Enumeration of Manus and the Eighth Manu Sāvarṇi

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे सावर्णिके मन्वन्तरे वैवस्वतकिर्तनं नामैकोनाशीतितमोऽध्यायः ।

अशीतितमोऽध्यायः— ८० ।

क्रौष्टुकिरुवाच स्वायम्भुवाद्याः कथिताः सप्‍तैते मनवो मम ।

तदन्तरेषु ये देवा राजानो मुनयस्तथा ॥

iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe sāvarṇike manvantare vaivasvatakīrtanaṃ nāmaikonāśītitamo 'dhyāyaḥ |

aśītitamo 'dhyāyaḥ—80 |

krauṣṭukir uvāca svāyambhuvādyāḥ kathitāḥ saptaite manavo mama |

tadantareṣu ye devā rājāno munayas tathā ||

ഇങ്ങനെ ശ്രീ മാർകണ്ഡേയപുരാണത്തിൽ സാവർണിക മന്വന്തരത്തിൽ ‘വൈവസ്വത-പ്രശംസ/ആഖ്യാനം’ എന്ന എഴുപത്തൊമ്പതാം അധ്യായം സമാപ്തമായി. തുടർന്ന് എൺപതാം അധ്യായം ആരംഭിക്കുന്നു. ക്രൗഷ്ടുകി പറഞ്ഞു—സ്വായംഭുവ മുതലായ ഏഴ് മനുക്കളെ ഞാൻ കേട്ടിരിക്കുന്നു; അവരുടെ ഇടവേളകളിൽ ഏത് ദേവന്മാർ, രാജാക്കന്മാർ, ഋഷിമാർ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു, അത് എനിക്കു പറയുക।

इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
श्रीमार्कण्डेयपुराणेin the Śrī Mārkaṇḍeya Purāṇa
श्रीमार्कण्डेयपुराणे:
Adhikarana (अधिकरण/locative)
TypeNoun
Rootश्री-मार्कण्डेय-पुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: मार्कण्डेयस्य पुराणम्; 'श्री' उपपद-पूर्वपद (honorific)
सावर्णिकेin the Sāvarṇika (Manvantara)
सावर्णिके:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसावर्णिक (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying मन्वन्तरे)
मन्वन्तरेin the Manvantara
मन्वन्तरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमन्वन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: मनोः अन्तरम्/मनूनाम् अन्तरम् (manu-period)
वैवस्वतकिर्तनम्“Vaivasvata narration”
वैवस्वतकिर्तनम्:
Karta (कर्ता; title as subject)
TypeNoun
Rootवैवस्वत-किर्तन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: वैवस्वतस्य कीर्तनम्
नामnamed
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध/title marker)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formनाम-शब्दः (indeclinable used to denote 'named')
एकोनाशीतितमःseventy-ninth
एकोनाशीतितमः:
Visheshana (विशेषण/qualifier of अध्यायः)
TypeAdjective
Rootएक-ऊन-अशीतितम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; संख्यावाचक-समास (determinative): एकेन ऊनः अशीतितमः = 79th
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (कर्ता; heading)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अशीतितमःeightieth
अशीतितमः:
Visheshana (विशेषण/qualifier of अध्यायः)
TypeAdjective
Rootअशीतितम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ordinal
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (कर्ता; heading)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
८०80
८०:
Sambandha (सम्बन्ध/label)
TypeIndeclinable
Root८० (संख्या)
Formसंख्याचिह्न (numeral symbol)
क्रौष्टुकिःKrauṣṭuki
क्रौष्टुकिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootक्रौष्टुकि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
स्वायम्भुवाद्याःbeginning with Svāyambhuva
स्वायम्भुवाद्याः:
Visheshana (विशेषण/qualifier of मनवः)
TypeAdjective
Rootस्वायम्भुव-आद्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष: स्वायम्भुवः आदिः येषाम् (beginning with Svāyambhuva)
कथिताःhave been told
कथिताः:
Kriya (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootकथ् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; predicative
सप्तseven
सप्त:
Visheshana (विशेषण/quantifier)
TypeAdjective
Rootसप्तन् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (agreeing with मनवः)
एतेthese
एते:
Karta (कर्ता/Subject; apposition)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
मनवःManus
मनवः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
ममto me / of me
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
तदन्तरेषुin the intervals between them
तदन्तरेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतत्-अन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष: तेषाम् अन्तराणि (in the intervals between them)
येwho/which
ये:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
देवाःgods
देवाः:
Karta (कर्ता; in relative clause)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
राजानःkings
राजानः:
Karta (कर्ता; coordinated)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
मुनयःsages
मुनयः:
Karta (कर्ता; coordinated)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
तथाalso/likewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formसमुच्चय/प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: 'also/likewise')
Krauṣṭuki to Mārkaṇḍeya (dialogue on Manus and their administrations)
ManvantaraDialogue frameChronologyColophon

FAQs

The question underscores a Purāṇic view of history as cyclic administration: gods, sages, and righteous kings recur in patterned eras, implying that dharma is renewed through institutional and spiritual stewardship.

Manvantara and Vaṃśānucarita: the inquiry explicitly requests details of gods/ṛṣis/kings for each manvantara interval, a hallmark of Purāṇic time-structure.

The ‘intervals’ (antara) can be read as liminal phases where order is reconstituted; esoterically, it reflects transitions in cosmic guṇas and the renewal of dharmic templates.