Previous Verse
Next Verse

Shloka 27

Adhyaya 76The Sixth Manvantara: Cakshusha Manu, the Child-Snatcher, and the Problem of Kinship

आनन्द उवाच जातोऽहमवनीन्द्रस्य क्षत्रियस्य गृहे द्विज ।

तत्पत्न्यां गिरिभद्रायामाददे जातहारिणी ॥

ānanda uvāca jāto 'ham avanīndrasya kṣatriyasya gṛhe dvija | tatpatnyāṃ giribhadrāyām ādade jātahāriṇī ||

ആനന്ദൻ പറഞ്ഞു— ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, ഞാൻ ഒരു ക്ഷത്രിയരാജാവിന്റെ ഗൃഹത്തിൽ ജനിച്ചു. അവന്റെ ഭാര്യ ഗിരിഭദ്രയുടെ സമീപത്തിൽ നിന്ന് ഒരു ശിശു-അപഹാരിണി സ്ത്രീ എന്നെ അപഹരിച്ചു കൊണ്ടുപോയി.

आनन्दःĀnanda
आनन्दः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootआनन्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया/Verbal action)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
जातःborn
जातः:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeAdjective
Rootजन् (धातु) + त (क्त/कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (Past participle, क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘अहम्’ इत्यस्य विशेषणम्
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, उत्तम-पुरुष, प्रथमा, एकवचन
अवनीन्द्रस्यof the king (lord of the earth)
अवनीन्द्रस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootअवनी + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (Genitive determinative: ‘अवनेः इन्द्रः’), पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
क्षत्रियस्यof the Kṣatriya
क्षत्रियस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootक्षत्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; ‘अवनीन्द्रस्य’ इत्यस्य विशेषणवत्
गृहेin the house
गृहे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
द्विजO twice-born (brāhmaṇa)
द्विज:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन
तत्of him/that
तत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-विशेषण, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-एकवचन; समासपूर्वपदम्
पत्नीwife
पत्नी:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपत्नी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; समासे ‘तत्पत्नी’ इति
तत्पत्न्याम्in his wife (i.e., in the womb of his wife)
तत्पत्न्याम्:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootतद् + पत्नी (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (Genitive determinative: ‘तस्य पत्नी’), स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
गिरिभद्रायाम्in (her), Giribhadrā
गिरिभद्रायाम्:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootगिरिभद्रा (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (गिरिः + भद्रा), स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
आददेtook away / seized
आददे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु) उपसर्ग-आ + (आ-दा)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
जातहारिणीthe child-stealing woman (kidnapper)
जातहारिणी:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootजात + हारिणी (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (जातं हरति इति), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तृवाचक-नाम
Ānanda to Guru

{ "primaryRasa": "karuna", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Birth and abductionKarma and fate in narrativeSocial identity disruptionRoyal household

FAQs

The verse exposes vulnerability at birth and how adharma (child-stealing) can fracture lineage-based duties, producing ethical ambiguity for the innocent.

Narrative episode with social-dharma implications; not directly sarga/manvantara, though it may support vaṃśānucarita-style storytelling around royal houses.

Abduction at birth symbolizes the jīva’s ‘displacement’ into mistaken identifications; the story sets up a movement from imposed identity back toward truth.