Shloka 13
Adhyaya 62 — The Fire-God Enters the Brahmin Youth; Varuthini’s Love-Sickness and Kali’s Disguise
रमणीयमभूद्यत्तत्पुंस्कोकिलनिनादितम् ।
तेन हीनन्तदेवैतद्दहतीवाद्य मामलम् ॥
ramaṇīyam abhūd yat tat puṃs-kokila-nināditam |
tena hīnaṃ tad eva etad dahatīva adya mām alam ||
ആ വനം മനോഹരമായിരുന്നു, ആൺ കുയിലുകളുടെ കൂജനത്തോടെ മുഴങ്ങുന്നതായിരുന്നു; എന്നാൽ അവന്റെ വിരഹത്തിൽ അതേ മനോഹാരിത ഇന്ന് എന്നെ മതിയാകുന്നത്ര ദഹിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു।
{ "primaryRasa": "karuna", "secondaryRasa": "shringara", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }
FAQs
Pleasure-objects are not intrinsically सुख/duḥkha; the mind’s condition determines experience. When the heart is bound by absence, even beauty becomes fuel for suffering.
Ancillary narrative-poetic material (ākhyāna) rather than core pancalakṣaṇa categories.
The kokila’s call is a classic kāma-stimulant in Sanskrit poetics; here it functions as ‘nāda’ (sound) that agitates prāṇa, showing how sensory inputs can intensify saṃskāras.