Shloka 84
Adhyaya 51 — Yaksha Injunctions: Graha-Children and Female Spirits Causing Domestic and Ritual Disruptions
कुर्यादारम्भमुप्तिं च हृष्टतुष्टः सहायवान् ।
नियोजिकेति या कन्या दुःसहस्य मयोदिता ॥
जातं प्रचोदिकासंज्ञं तस्याः कन्याचतुष्टयम् ।
मत्तोन्मत्तप्रमत्तास्तु नरान् नारीस्तु ताः सदा ॥
kuryād ārambham uptiṃ ca hṛṣṭa-tuṣṭaḥ sahāya-vān / niyojiketi yā kanyā duḥsahasya mayoditā // jātaṃ pracodikā-saṃjñaṃ tasyāḥ kanyā-catuṣṭayam / mattonmatta-pramattās tu narān nārīs tu tāḥ sadā
ആനന്ദത്തോടെ, തൃപ്തിയോടെ, സഹായികളുടെ പിന്തുണയോടെ ഒരാൾ പ്രവർത്തനങ്ങളും വിത്തുവിതയ്ക്കലും ആരംഭിക്കണം. ഞാൻ ദുഃസഹനോടു ബന്ധപ്പെട്ടവളെന്നു പറഞ്ഞ ‘നിയോജികാ’ എന്ന കന്യ ‘പ്രചോദികാ’ എന്നവളെ പ്രസവിച്ചു; അവളിൽ നിന്ന് നാലു കന്യകൾ ഉദിച്ചു—അവർ സദാ മത്തരും ഉന്മത്തരും പ്രമത്തരുമായി, നിരന്തരം സ്ത്രീപുരുഷന്മാരെ അനർത്ഥത്തിലേക്ക് തള്ളുന്നു.
{ "primaryRasa": "bhayanaka", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }
FAQs
Auspicious action requires inner readiness (joy/contentment) and proper support; by contrast, ‘inciters’ and their heedless offshoots allegorize impulses that push people into rash, destructive choices.
Falls under ācāra/dharma and upākhyāna-style moral teaching rather than sarga/pratisarga/vaṃśa/manvantara/vaṃśānucarita.
The genealogy of personified forces suggests a chain-reaction model: subtle ‘appointment/engagement’ (niyojikā) becomes ‘provocation’ (pracodikā), which multiplies into intoxication, frenzy, and negligence—stages of loss of discrimination (viveka).