Previous Verse
Next Verse

Shloka 51

Adhyaya 51Yaksha Injunctions: Graha-Children and Female Spirits Causing Domestic and Ritual Disruptions

तामेव चिन्तयेत् प्राज्ञः प्रयतश्च गृही भवेत् । कलहा कलहं गेहे करोत्यविरतं नृणाम् ॥

tām eva cintayet prājñaḥ prayataś ca gṛhī bhavet | kalahā kalahaṃ gehe karoty avirataṃ nṛṇām ||

ജ്ഞാനി അവളെയേ മാത്രം ഏകാഗ്രമായി ധ്യാനിക്കണം; ഗൃഹസ്ഥൻ സംയമത്തോടെ ഇരിക്കണം. ‘കലഹാ’ വീട്ടിനുള്ളിലെ ജനങ്ങളിൽ നിരന്തരം വഴക്ക് ഉളവാക്കുന്നു.

tāmher/that (girl)
tām:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Roottad (तद्-प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; demonstrative pronoun
evaindeed/only
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormAvyaya; emphatic particle (एव)
cintayetshould contemplate/meditate on
cintayet:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootcint (चिन्त् धातु)
FormVidhi-liṅ (विधिलिङ्/Optative), Prathama-puruṣa (3rd), Ekavacana; parasmaipada
prājñaḥa wise person
prājñaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootprājña (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
prayataḥdisciplined, restrained
prayataḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootprayata (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; viśeṣaṇa of prājñaḥ; ‘disciplined/purified’
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; conjunction (समुच्चय)
gṛhīa householder
gṛhī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootgṛhin (गृहिन्-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; ‘householder’
bhavetshould become
bhavet:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (भू धातु)
FormVidhi-liṅ (विधिलिङ्/Optative), Prathama-puruṣa, Ekavacana; parasmaipada
kalahāKalahā (the personified quarrel)
kalahā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkalahā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana
kalahamquarrel
kalaham:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootkalaha (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana
gehein the house
gehe:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootgṛha (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Saptamī vibhakti (7th/सप्तमी), Ekavacana; adhikaraṇa
karotimakes/causes
karoti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (कृ धातु)
FormLaṭ lakāra, Prathama-puruṣa, Ekavacana; parasmaipada
aviratamunceasing, uninterrupted
aviratam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootavirata (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Dvitīyā, Ekavacana; viśeṣaṇa of kalaham
nṛṇāmof men/people
nṛṇām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootnṛ (नृ-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī, Bahuvacana
Instructional voice; household-focused admonition

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "dharma", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

DharmaGṛhastha dutiesSelf-restraint (niyama)Conflict reduction

FAQs

Household peace is sustained by inner discipline: conflict is not only ‘external fate’ but also moderated by the gṛhastha’s restraint, attention, and right focus.

Ācāra-centered instruction aimed at stabilizing gṛhastha life; not a pancalakṣaṇa cosmological/genealogical segment.

Unceasing quarrel is portrayed as a persistent vṛtti; ‘cintana’ (focused contemplation) and ‘prayatna/niyama’ act as counter-vṛttis that dissolve the pattern at its root.