Adhyaya 51 — Yaksha Injunctions: Graha-Children and Female Spirits Causing Domestic and Ritual Disruptions
रतिमाप्नोति वाक्यञ्च विवक्षोरन्यदेव यत् ।
परिवर्तकसंज्ञो 'यं तस्यापि सितसर्षपैः ॥
ratim āpnoti vākyañ ca vivakṣor anyadeva yat | parivartaka-saṃjño 'yaṃ tasyāpi sita-sarṣapaiḥ ||
വക്താവിന്റെ പ്രവണത മറ്റൊരു ദിശയിലേക്കു മാറുന്നു; പറയാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നവന്റെ വാക്കുകളും ‘മറ്റൊന്നായി’ മാറിപ്പോകുന്നു. ഇതിനെ ‘പരിവർത്തകൻ’ എന്നു പറയുന്നു; ഇതിന്നും വെളുത്ത കടുകുകൊണ്ട് പ്രതിവിധി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }
Guarding intention and speech is part of dharma; when distortion arises (mis-speaking, sudden change of mind), one should treat it as a warning sign and apply calming, purificatory measures rather than acting rashly.
Ritual/dharma appendix material; not one of the five core purāṇic markers.
Parivartaka symbolizes the instability of vāk (speech) when prāṇa and manas are agitated. White mustard is widely used as a ‘cutting’/clearing substance in śānti rites, representing sharp discriminative purification.