Shloka 15
Adhyaya 46 — Cosmic Dissolution, the Emergence of Brahma, and the Measures of Time (Yugas, Manvantaras, and Brahma’s Day)
ततस्तमोगुणोद्रिक्तो रुद्रत्वे चाखिलं जगत् ।
उपसंहृत्य वै शेते त्रैलोक्यं त्रिगुणोऽगुणः ॥
tatas tamoguṇodrikto rudratve cākhilaṃ jagat | upasaṃhṛtya vai śete trailokyaṃ triguṇo 'guṇaḥ ||
പിന്നീട് തമോഗുണം പ്രബലമായപ്പോൾ രുദ്രാവസ്ഥയിൽ അവൻ സമസ്ത വിശ്വത്തെയും ഉപസംഹരിക്കുന്നു; ഉപസംഹരിച്ച് അവൻ ശയിക്കുന്നു—ത്രിലോകവും അവനിൽ തന്നേ ലയിക്കുന്നു; പ്രവർത്തിയിൽ ത്രിഗുണബന്ധി, സ്വരൂപത്തിൽ ഗുണാതീതൻ.
{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }
FAQs
Destruction is not evil but a necessary cosmic function returning forms to their source. The ‘triguṇa/aguṇa’ pairing teaches that the divine can operate through nature’s qualities without being limited by them.
Pratisarga (re-absorption and cyclical recreation) is implied through withdrawal and repose after dissolution; it also complements Sarga/Sthiti as the third cosmic function.
Rudra’s tamasic phase can symbolize the inward-drawing power in meditation where appearances collapse back into stillness; ‘resting’ points to the quiescent ground after the dissolution of mental constructs.