Previous Verse
Next Verse

Shloka 66

Adhyaya 43Portents of Death (Ariṣṭa-lakṣaṇas) and the Yogin’s Response; Alarka Renounces Kingship

सुबाहुरुपकारी मे स च काशिपतिः प्रभो ।

ययोः कृतेऽहं संप्राप्तो योगीश ! भवतोऽन्तिकम् ॥

subāhur upakārī me sa ca kāśipatiḥ prabho /

yayoḥ kṛte ’haṃ saṃprāpto yogīśa! bhavato ’ntikam

സുബാഹു എനിക്കു ഉപകാരിയായിരുന്നുവു—അതുപോലെ കാശിയിലെ ആ രാജാവും, ഹേ പ്രഭോ; ആ രണ്ടുപേരുടെ കാരണത്താൽ, ഹേ യോഗികളുടെ നാഥാ, ഞാൻ നിങ്ങളുടെ സന്നിധിയിൽ എത്തി।

सुबाहुःSubāhu (name)
सुबाहुः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसुबाहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; व्यक्तिनाम
उपकारीhelpful; benefactor
उपकारी:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउपकारिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (सुबाहुः)
मेto me; my
मे:
Sambandha (सम्बन्धः/Genitive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (genitive enclitic), एकवचन; ‘मम’
सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
and
:
None (अव्यय/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
काशिपतिःlord of Kāśī
काशिपतिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकाशि (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘काश्याः पतिः’
प्रभोO lord
प्रभो:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
ययोःof whom (two)
ययोः:
Sambandha (सम्बन्धः/Genitive)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (genitive), द्विवचन (Dual)
कृतेfor the sake (of)
कृते:
Hetu (हेतु/Purpose)
TypeIndeclinable
Rootकृत (प्रातिपदिक)
Formकृते—सप्तमी-एकवचनरूपेण अव्ययीभाववत् प्रयोगः; ‘for the sake of’ (हेतौ)
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
संप्राप्तःhave arrived; have reached
संप्राप्तः:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootसम्-प्र-आप् (धातु)
Formकृदन्त—क्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘अहम्’ इत्यस्य विशेषणवत्
योगीशO lord of yogins
योगीश:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative)
TypeNoun
Rootयोगीश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
भवतःyour
भवतः:
Sambandha (सम्बन्धः/Genitive)
TypeNoun
Rootभवत् (प्रातिपदिक/सर्वनामवत्)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘your’
अन्तिकम्near; presence
अन्तिकम्:
Karma (कर्म/Goal as object)
TypeNoun
Rootअन्तिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; गत्यर्थकक्रियायां कर्मवत्—‘near (to)’
Alarka to Atri’s son (addressed as Yogīśa)

{ "primaryRasa": "bhakti", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

GratitudeHidden benefactorsArrival to the guru

FAQs

One should acknowledge all proximate causes of one’s uplift—friends and foes alike—since both can serve dharma by directing one toward the teacher and the path.

Narrative ethics (vaṃśānucarita-style exemplum) rather than sarga/pratisarga/manvantara/vaṃśa cataloging.

The ‘two causes’ can be read symbolically as the twin pressures of support and opposition that together propel the aspirant to surrender and seek higher refuge.