Shloka 7
Ballava (Bhīma) Seeks Employment as Royal Cook in Virāṭa’s Court
शरीरलिज़्ैरुपसूचितो हाय॑ मूर्द्धाभिषिक्त इति मे मनोगतम् | समीपमायाति च मे गतव्यथो यथा गजस्तामरसीं मदोत्कट:,“इनके शरीरमें जो लक्षण दृष्टिगोचर हो रहे हैं, उनसे यह सूचित होता है कि ये मूद्धाभिषिक्त सम्राट् हैं। मेरे मनमें तो यही बात आती है। जैसे मतवाला हाथी बेखटके किसी कमलिनीके पास जाता हो, उसी प्रकार ये बिना किसी संकोचके--व्यथारहित होकर मेरी सभामें आ रहे हैं! इति श्रीमहाभारते विराटपर्वणि पाण्डवप्रवेशपर्वणि युधिष्ठिरप्रवेशो नाम सप्तमो5ध्याय:
śarīra-liṅgair upasūcito hāyaṁ mūrdhābhiṣikta iti me manogatam | samīpam āyāti ca me gatavyatho yathā gajas tāmarasīṁ madotkaṭaḥ ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—“ഇവന്റെ ശരീരലക്ഷണങ്ങൾ തന്നെ ഇവൻ മൂർധാഭിഷിക്ത സമ്രാട്ടാണെന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു—എന്റെ മനസ്സിൽ അതേ നിഗമനം. പിന്നെ ഇവൻ വ്യഥയില്ലാതെ, സംകോചമില്ലാതെ എന്റെ അടുത്തേക്ക് വരുന്നു—മദോന്മത്തനായ ഗജം മടിയില്ലാതെ താമരക്കുളത്തിലേക്ക് പോകുന്നതുപോലെ.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
True sovereignty is recognized not merely by proclamation but by inner steadiness and outward bearing. The verse highlights ethical kingship through composure, fearlessness, and the natural authority that ‘shows itself’ through conduct and bodily signs.
A narrator-observer (speaking as Vaiśaṃpāyana) notes that the newcomer’s physical and behavioral signs suggest he is a consecrated ruler. The person approaches the royal hall confidently and without distress, compared to a musth elephant moving unhesitatingly toward a lotus-pond—an image of unstoppable, natural momentum.