Shloka 15
Devanagari script
वैशम्पायन उवाच एवमाख्यायमान तु छन्न॑ सत्रेण पाण्डवम् । वसन्तं तत्र नाज्ञासीद् विराटो वाहिनीपति:,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! इस प्रकार संकेतपूर्वक बतानेपर भी सेनाओंके स्वामी राजा विराट नपुंसकवेशमें छिपकर वहीं रहनेवाले पाण्डुनन्दन अर्जुनको पहचान न सके
Translation
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ജനമേജയാ! ഇങ്ങനെ സൂചനയായി പറഞ്ഞിട്ടും, സൈന്യങ്ങളുടെ അധിപനായ വിരാടരാജാവ് അവിടെ നപുംസകവേഷത്തിൽ മറഞ്ഞു പാർത്ത പാണ്ഡുനന്ദനൻ അർജുനനെ തിരിച്ചറിയാനായില്ല.
Word by Word
वैशम्पायनःVaishampayana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
Karma
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular
एवम्thus
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
आख्यायमानेwhen (it was) being told/indicated
आख्यायमाने:
Adhikarana
TypeVerb
Rootआ-ख्या
FormPresent passive participle (Śatṛ/Śānac in passive sense), Masculine/Neuter, Locative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
छन्नम्hidden/disguised
छन्नम्:
Karma
TypeAdjective
Rootछन्न
FormPast passive participle, Masculine, Accusative, Singular
स्त्रेणby/with (a) woman’s (guise)
स्त्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootस्त्री
FormFeminine, Instrumental, Singular
पाण्डवम्the Pandava (Arjuna)
पाण्डवम्:
Karma
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Accusative, Singular
वसन्तम्dwelling/staying
वसन्तम्:
Karma
TypeVerb
Rootवसत्
FormPresent active participle (Śatṛ), Masculine, Accusative, Singular
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अज्ञासीत्knew/recognized
अज्ञासीत्:
TypeVerb
Rootज्ञा
FormImperfect, 3rd, Singular
विराटःVirata
विराटः:
Karta
TypeNoun
Rootविराट
FormMasculine, Nominative, Singular
वाहिनीपतिःlord/commander of the army
वाहिनीपतिः:
Karta
TypeNoun
Rootवाहिनीपति
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes