Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

श्रुत्वा स विजयं तस्य कुमारस्यामितौजस: । आच्छादयित्वा दूतांस्तान्‌ मन्त्रिणं सो5भ्यचोदयत्‌,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! अपने अमित-पराक्रमी कुमारकी विजयका समाचार सुनकर राजा विराट बड़े प्रसन्न हुए। उनके शरीरमें रोमांच हो आया। उन्होंने वस्त्र और आशभूषणोंसे उन दूतोंका सत्कार किया और मन्त्रीको आज्ञा दी--

śrutvā sa vijayaṃ tasya kumārasyāmitaujasaḥ | ācchādayitvā dūtāṃs tān mantriṇaṃ so 'bhyacodayat | vaiśampāyana uvāca—janamejaya! sva-kumārasyāmitaujasaḥ vijaya-vārttāṃ śrutvā rājā virāṭo mahān prahṛṣṭo 'bhavat | tasya śarīre romāñcaḥ samajāyata | sa vastrābharaṇaiḥ tān dūtān satkṛtvā mantriṇam ājñāpayām āsa—

ആ അമിതപരാക്രമശാലിയായ കുമാരന്റെ വിജയം കേട്ട് രാജാ വിരാടൻ അത്യന്തം ആനന്ദിച്ചു. അവൻ ദൂതന്മാരെ വസ്ത്രങ്ങൾ നൽകി ആദരിച്ചു; പിന്നെ മന്ത്രിയെ പ്രവർത്തനത്തിന് പ്രേരിപ്പിച്ചു.

श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Adhikarana
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund), कर्तरि
सःhe
सः:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम)
FormMasculine, Nominative, Singular
विजयम्victory
विजयम्:
Karma
TypeNoun
Rootविजय
FormMasculine, Accusative, Singular
तस्यof him/of that
तस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम)
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
कुमारस्यof the prince/son
कुमारस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकुमार
FormMasculine, Genitive, Singular
अमितौजसःof (one) of immeasurable might
अमितौजसः:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअमित-ओजस्
FormMasculine, Genitive, Singular
आच्छादयित्वाhaving covered/clothed (honoured by covering)
आच्छादयित्वा:
Adhikarana
TypeVerb
Rootआ-छद् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund), कर्तरि
दूतान्messengers
दूतान्:
Karma
TypeNoun
Rootदूत
FormMasculine, Accusative, Plural
तान्those
तान्:
Karma
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम)
FormMasculine, Accusative, Plural
मन्त्रिणम्the minister/counsellor
मन्त्रिणम्:
Karma
TypeNoun
Rootमन्त्रिन्
FormMasculine, Accusative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम)
FormMasculine, Nominative, Singular
अभ्यचोदयत्urged/commanded
अभ्यचोदयत्:
TypeVerb
Rootअभि-चुद् (धातु)
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
J
Janamejaya
V
Virāṭa (King of Matsya)
V
Virāṭa’s son (the prince; in context, Uttara)
M
messengers (dūtas)
M
minister (mantrin)

Educational Q&A

A king’s dharma includes recognizing merit and honoring those who bring important news or render service. Virāṭa’s gifting of garments and ornaments models courtly gratitude and proper reception of envoys, showing that joy should be expressed through respectful, socially sustaining acts.

After hearing that his son has achieved victory, King Virāṭa becomes overjoyed, rewards the messengers with gifts, and then instructs his minister—setting up the next administrative or strategic step following the reported success.