Shloka 11
Kuru-Sainika-Āśvāsana and Vijayaghoṣaṇa
Reassuring the Kuru Soldiers; Proclaiming Victory
कुण्डलोष्णीषधारीणि जातरूपस्रजस्तथा । पतितानि सम दृश्यन्ते शिरांसि रणमूर्थनि,गाण्डीवकी टंकार वज़्की गड़गड़ाहटको भी मात कर रही थी। उसे सुनकर समस्त सैनिक भयभीत हो उस महान् संग्रामसे भाग निकले। युद्धके मुहानेपर कुण्डल और पगड़ी धारण किये असंख्य कटे हुए सिर पड़े दिखायी देते थे। कितने ही सोनेके हार इधर-उधर गिरे थे
vaiśampāyana uvāca | kuṇḍaloṣṇīṣadhārīṇi jātarūpasrajastathā | patitāni sama dṛśyante śirāṃsi raṇamūrdhani |
രണഭൂമിയുടെ മുൻനിരയിൽ കുണ്ഡലങ്ങളും ഉഷ്ണീഷങ്ങളും ധരിച്ച ഛിന്നശിരസ്സുകൾ ചിതറിക്കിടക്കുന്നതായി കാണപ്പെട്ടു; പൊൻമാലകളും ഇവിടെ അവിടെ വീണുകിടന്നു।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the impermanence of status and ornamentation: earrings, turbans, and golden garlands—symbols of identity and prestige—lie discarded with the dead. It implicitly warns against pride and reminds the listener that war reduces all external distinctions to silence, urging ethical seriousness about violence and its cost.
Vaiśampāyana describes the battlefield’s front line after intense fighting: severed heads, still wearing ornaments and headgear, are seen scattered, and golden garlands have fallen around. The imagery conveys the ferocity of the combat and the devastation left in its wake.