Shloka 31
Adhyāya 61: Saṃmohana-astra and the Kuru Withdrawal (संमोहनास्त्रं तथा कुरुनिवृत्तिः)
'जैसे व्याध घोंसलेमें बैठे हुए पक्षियोंको भी मार गिराता है, उसी प्रकार मैं मुड़ी हुई नोकवाले (तीखे) बाणोंसे मारकर उन सभी कौरववीरोंको रथोंकी बैठकोंसे नीचे गिरा दूँगा। जैसे वज्रधारी इन्द्र अकेले ही समस्त असुरोंका संहार कर डालते हैं, उसी प्रकार मैं भी अकेला ही यहाँ युद्धके लिये सावधान होकर खड़े हुए समस्त महाबली योद्धाओंका भलीभाँति विनाश कर डालूँगा ।। रौद्रे रुद्रादहं हूस्त्रं वारुणं वरुणादपि । अस्त्रमाग्नेयमग्नेक्ष॒ वायव्यं मातरिश्वन: । वज्रादीनि तथास्त्राणि शक्रादहमवाप्तवान्,“मैंने भगवान् रुद्रसे रौद्रासत्रकी, वरुणसे वारुणास्त्रकी, अग्निसे आग्नेयास्त्रकी और वायु देवतासे वायव्यास्त्रकी शिक्षा प्राप्त की है। इसी प्रकार साक्षात् इन्द्रसे मैंने वज्ञ आदि अस्त्र प्राप्त किये हैं
roudre rudrād ahaṁ hūstraṁ vāruṇaṁ varuṇād api | astram āgneyam agneś ca vāyavyaṁ mātariśvanaḥ | vajrādīni tathāstrāṇi śakrād aham avāptavān ||
വേട്ടക്കാരൻ കൂടിൽ ഇരിക്കുന്ന പക്ഷികളെയ്ക്കൂടി വീഴ്ത്തുന്നതുപോലെ, ഞാൻ വളഞ്ഞ അഗ്രമുള്ള തീക്ഷ്ണ അമ്പുകളാൽ ആ കൌരവവീരന്മാരെയെല്ലാം അവരുടെ രഥാസനങ്ങളിൽ നിന്നു താഴെ വീഴ്ത്തും. വജ്രധാരിയായ ഇന്ദ്രൻ ഒറ്റയ്ക്കുതന്നെ അസുരസമൂഹത്തെ സംഹരിക്കുന്നതുപോലെ, യുദ്ധത്തിന് സജ്ജമായി നിൽക്കുന്ന ഈ മഹാബല യോദ്ധാക്കളെയെല്ലാം ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്കുതന്നെ പൂർണ്ണമായി നശിപ്പിക്കും. പിന്നെ അവൻ പ്രഖ്യാപിച്ചു—രുദ്രനിൽ നിന്ന് രൗദ്രാസ്ത്രം, വരുണനിൽ നിന്ന് വാരുണാസ്ത്രം, അഗ്നിയിൽ നിന്ന് ആഗ്നേയാസ്ത്രം, വായു (മാതരിശ്വൻ)യിൽ നിന്ന് വായവ്യാസ്ത്രം ഞാൻ നേടിയിട്ടുണ്ട്; അതുപോലെ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ)യിൽ നിന്ന് വജ്രം മുതലായ ദിവ്യാസ്ത്രങ്ങളും ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that extraordinary power (divine astras) is not merely personal strength but a sanctioned, learned capability tied to cosmic authorities (Rudra, Varuṇa, Agni, Vāyu, Indra). Ethically, it implies that such power should be exercised with disciplined readiness and within the accepted moral framework of battle, since its destructive capacity is immense.
A warrior proclaims confidence that he can single-handedly defeat the Kaurava champions, comparing his effectiveness to a hunter felling birds and to Indra destroying demons. He then lists the divine weapons he has received from major deities, establishing his legitimacy and terrifying battlefield capability.