Shloka 54

Dhaumya’s Counsel on Incognito Conduct in a Royal Household (राजवसतौ आचरण-निति)

Devanagari script

वैशम्पायन उवाच एवमुक्तस्ततो राज्ञा धौम्यो5थ द्विजसत्तम: | अकरोद्‌ विधिवत सर्व प्रस्थाने यद्‌ विधीयते,वैशम्पायनजी कहते हैं-जनमेजय! राजा युधिष्ठिरके ऐसा कहनेपर विप्रवर धौम्यजीने यात्राके समय जो आवश्यक शास्त्रविहित कर्तव्य है, वह सब विधिपूर्वक सम्पन्न किया

Translation

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—രാജാവ് യുധിഷ്ഠിരൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനായ ധൗമ്യൻ പ്രസ്ഥാനം ചെയ്യുന്ന വേളയിൽ ശാസ്ത്രവിധിപ്രകാരം നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും വിധിവത്തായി നിർവഹിച്ചു.

Word by Word

वैशम्पायनःVaishampayana

उवाचsaid

एवम्thus

उक्तःhaving been addressed / spoken to

ततःthen

राज्ञाby the king

धौम्यःDhaumya

अथthen

द्विजसत्तमःbest of the twice-born (brahmins)

अकरोत्did / performed

विधिवत्according to rule / duly

सर्वम्all (of it)

प्रस्थानेat the departure / on setting out

यत्whatever (that which)

विधीयतेis prescribed / is enjoined

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

War Context

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Meter (Chandas)

Sandhi Notes