Shloka 14
Dhaumya’s Counsel on Incognito Conduct in a Royal Household (राजवसतौ आचरण-निति)
यो न यान॑ न पर्यड्कं न पीठं न गजं रथम् | आरोहेत् सम्मतो$5स्मीति स राजवसतिं वसेत्,जो “मैं राजाका प्रिय व्यक्ति हूँ", यों मानकर कभी राजाकी सवारी, पलंग, पादुका, हाथी एवं रथ आदिपर नहीं चढ़ता है, वही राजाके घरमें कुशलपूर्वक रह सकता है
yo na yānaṃ na paryaṅkaṃ na pīṭhaṃ na gajaṃ ratham | ārohet sammato ’smīti sa rājavasatiṃ vaset ||
‘ഞാൻ രാജാവിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവൻ’ എന്നു കരുതിയാലും രാജാവിന്റെ വാഹനത്തിലോ ശയ്യയിലോ ഇരിപ്പിടത്തിലോ ആനയിലോ രഥത്തിലോ ഒരിക്കലും കയറാത്തവനേ രാജവസതിയിൽ സുരക്ഷിതമായും മര്യാദയോടെയും പാർക്കാൻ കഴിയൂ.
धौग्य उवाच
Educational Q&A
Do not presume upon royal favour. Even if one is trusted, one should avoid using the king’s privileged possessions (mounts, seats, bed, elephant, chariot). Humility and respect for boundaries are presented as the means to remain safe and blameless in a palace environment.
Dhāumya gives practical counsel about how to live within a king’s household. The instruction reflects the dangers of court life: acting like an insider or displaying entitlement can provoke suspicion, jealousy, or punishment; discreet restraint ensures peaceful residence.