Shloka 25
Draupadī’s Grief at Seeing the Heroes in Disguise (द्रौपदी-विषादः / वेष-परिभव-वर्णनम्)
स एष निरयं प्राप्तो मत्स्यस्य परिचारक: । सभायां देविता राज्ञ: कड्को ब्रूते युधिष्ठिर:,वे ही ये युधिष्ठिर आज मत्स्यराजके सेवक होकर परतन्त्रतारूपी नरकमें पड़े हुए हैं। ये सभामें राजाको जूआ खेलाते और कंक कहकर अपना परिचय देते हैं
sa eṣa nirayaṁ prāpto matsyasya paricārakaḥ | sabhāyāṁ devitā rājñaḥ kaṅko brūte yudhiṣṭhiraḥ ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—അവൻ തന്നെയാണ് യുധിഷ്ഠിരൻ; പരാധീനത എന്ന നരകസമമായ അവസ്ഥയിൽ വീണു മത്സ്യരാജന്റെ പരിചാരകനായി കഴിയുന്നു. രാജസഭയിൽ രാജാവിനെ പാശക്രീഡയിൽ ഏർപ്പെടുത്തുകയും അവിടെ സ്വയം ‘കങ്ക’ എന്ന പേരിൽ പറയുകയും ചെയ്യുന്നു।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames dependence and loss of autonomy as a ‘hell’ (niraya), highlighting the ethical pain of living under compulsion and the humility required in exile—especially for a dharma-minded king like Yudhiṣṭhira who must accept a lowly role and conceal his identity.
During the Pandavas’ incognito year in the Matsya court, Yudhiṣṭhira serves as an attendant connected with dice-play in the king’s assembly and uses the alias ‘Kaṅka,’ as Vaiśampāyana narrates.