Shloka 113
Nakula’s Reception in Matsya: Appointment as Aśvasūta
Horse-master
अपु॒स्त्वमप्यस्य निशम्य च स्थिरं ततः कुमारीपुरमुत्ससर्ज तम् | वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! तदनन्तर मत्स्यनरेशने बृहन्नलाकी गीत, नृत्य और बाजे बजानेकी कलाओंमें परीक्षा करके अपने अनेक मन्त्रियोंसे यह सलाह ली कि इसे अन्तःपुरमें रखना चाहिये या नहीं। फिर तरुणी स्त्रियोंद्वारा शीघ्र ही उनके नपुंसकत्वकी जाँच करायी। जब सब तरहसे उनका नपुंसक होना ठीक प्रमाणित हो गया, तब यह सुन- समझकर उन्होंने बृहन्नलाको कन्याके अन्तःपुरमें जानेकी आज्ञा दी
apustvam apy asya niśamya ca sthiraṁ tataḥ kumārīpuram utsasarja tam |
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— അവൻ നപുംസകനാണെന്ന കാര്യം കേട്ട്, അത് ഉറപ്പോടെ നിർണയിച്ച ശേഷം, രാജാവ് അവനെ കന്യകളുടെ അന്തഃപുരത്തിലേക്ക് അയച്ചു.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
A ruler must act with dharmic caution: safeguarding vulnerable spaces (the women’s quarters) through due verification, while still granting appropriate place and livelihood to one who is proven harmless and skilled.
After confirming Bṛhannalā’s status as a eunuch, the Matsya king authorizes and assigns him to the kumārīpura (the princesses’ inner apartments), where he can serve safely in arts such as music and dance.