Shloka 13
Virāṭanagara-nivāsa-nirṇaya
Decision to Reside in Virāṭa’s City
कुरुदेशके चारों ओर बहुत-से सुरम्य जनपद हैं, जहाँ बहुत अन्न होता है। उनके नाम ये हैं--पांचाल, चेदि, मत्स्य, शूरसेन, पटच्चर, दशार्ण, नवराष्ट्र, मल्ल, शाल्व, युगन्धर, विशाल दुन्तिराष्ट्र, सौराष्ट्र तथा अवन्ती
kurudeśake cāroṃ ora bahu-se suramya janapadāḥ santi, yatra bahu annaṃ bhavati. teṣāṃ nāmāni imāni—pāñcālaḥ, cediḥ, matsyaḥ, śūrasenaḥ, paṭaccaraḥ, daśārṇaḥ, navarāṣṭram, mallaḥ, śālvaḥ, yugandharaḥ, viśālaḥ, duntirāṣṭram, saurāṣṭram tathā avantī.
അർജുനൻ പറയുന്നു—കുരുദേശത്തെ ചുറ്റി ധാന്യസമൃദ്ധിയുള്ള പല രമണീയവും സമ്പന്നവുമായ ജനപദങ്ങൾ ഉണ്ട്. അവ—പാഞ്ചാലം, ചേദി, മത്സ്യം, ശൂരസേന, പടച്ചര, ദശാർണ, നവരാഷ്ട്ര, മല്ല, ശാൽവ, യുഗന്ധര, വിശാല, ദുന്തിരാഷ്ട്ര, സൗരാഷ്ട്ര, അവന്തി.
अजुन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how prosperity (abundant grain) and political geography shape dharmic choices in times of crisis: knowing neighboring realms matters for lawful refuge, alliance-building, and minimizing harm while pursuing rightful aims.
Arjuna describes the regions surrounding the Kuru country and lists prominent janapadas. This situates the story’s setting and signals the wider political landscape relevant to the Pāṇḍavas’ movements and potential support during the Virāṭa episode.