Shloka 104
Dhaumya’s Enumeration of Eastern Tīrthas
Prācī-diś Tīrtha-kathana
जाती: स स्मरते बद्दीर्नाकपृष्ठे च मोदते । गम्यान्यपि च तीर्थानि कीर्तितान्यगमानि च
jātīḥ sa smarate baddhīr nākapṛṣṭhe ca modate | gamyāny api ca tīrthāni kīrtitāny agamāni ca
പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—“അവൻ ബന്ധിതനായിരുന്ന അനേകം ജന്മങ്ങളെ ഓർക്കുന്നു; സ്വർഗ്ഗശിഖരത്തിലെത്തി ആനന്ദിക്കുന്നു. അവൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ സന്ദർശിച്ച തീർത്ഥങ്ങളെയും സ്മരിക്കുന്നു; കൂടാതെ അവൻ പോയിട്ടില്ലെങ്കിലും കേവലം കീർത്തിയായി കേട്ട—അഗമ്യമായ—പുണ്യസ്ഥാനങ്ങളെയും ഓർക്കുന്നു.”
पुलस्त्य उवाच
Educational Q&A
The verse underscores karmic continuity: even in heavenly enjoyment one retains awareness of past bondage and of one’s religious acts—both performed pilgrimages and merely heard-of holy places—highlighting that merit and memory follow the soul beyond a single life.
Pulastya is describing the post-mortem experience of a person who attains heaven: he delights there, yet remembers prior constrained existences and recollects the tīrthas he visited as well as those he only heard praised but did not reach.