Tīrtha-yātrā: Phalaśruti and Sacred Geography from Lohitya to Prayāga
Pulastya’s Instruction
एवं दत्त्वा वरान् राजन् रामस्य पितरस्तदा । आमन्त्र्य भार्गव प्रीत्या तत्रैवान्तरहितास्तत:,राजन! इस प्रकार वर देकर परशुरामजीके पितर प्रसन्नतापूर्वक उनसे अनुमति ले वहीं अन्तर्धान हो गये। इस प्रकार भृगुनन्दन महात्मा परशुरामके वे कुण्ड बड़े पुण्यमय माने गये हैं। राजन्! जो उत्तम व्रत एवं ब्रह्मचर्यका पालन करते हुए परशुरामजीके उन कुण्डोंके जलमें स्नान करके उनकी पूजा करता है, उसे प्रचुर सुवर्णराशिकी प्राप्ति होती है। कुरुश्रेष्ठ! तदनन्तर तीर्थसेवी मनुष्य वंशमूलकतीर्थमें जाय। राजन्! वंशमूलकमें स्नान करके मनुष्य अपने कुलका उद्धार कर देता है। भरतश्रेष्ठ!] कायशोधनतीर्थमें जाकर स्नान करनेसे शरीरकी शुद्धि होती है, इसमें संशय नहीं। शरीर शुद्ध होनेपर मनुष्य परम उत्तम कल्याणमय लोकोंमें जाता है
evaṁ dattvā varān rājan rāmasya pitaras tadā | āmantarya bhārgava prītyā tatraivāntarhitās tataḥ ||
രാജാവേ, ഇങ്ങനെ വരങ്ങൾ നല്കിയ ശേഷം രാമന്റെ (പരശുരാമന്റെ) പിതൃഗണങ്ങൾ സ്നേഹപൂർവ്വം ഭാര്ഗവനോട് വിടപറഞ്ഞ് അതേ സ്ഥലത്തുതന്നെ അന്തർധാനം ചെയ്തു. അതിനാൽ ഭൃഗുനന്ദനനായ മഹാത്മ പരശുരാമന്റെ ആ ‘രാമ-ഹ്രദങ്ങൾ’ അത്യന്തം പുണ്യഫലപ്രദങ്ങളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നൃപാ, ശുഭവ്രതങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ച് ബ്രഹ്മചര്യത്തിൽ നിലകൊണ്ട് ആ കുളങ്ങളുടെ ജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് അവിടെ രാമനെ (പരശുരാമനെ) പൂജിക്കുന്നവന് ധാരാളം സ്വർണസമ്പത്ത് ലഭിക്കുന്നു. തുടർന്ന്, കുരുശ്രേഷ്ഠാ, തീർത്ഥസേവി ‘വംശമൂലക’ എന്ന തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം; അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ തന്റെ വംശത്തെ ഉയർത്തി രക്ഷിക്കുന്നു. പിന്നെ ‘കായശോധന’ തീർത്ഥത്തിൽ ചെന്നു സ്നാനം ചെയ്താൽ സംശയമില്ലാതെ ദേഹശുദ്ധി ലഭിക്കുന്നു; ദേഹം ശുദ്ധമായാൽ മനുഷ്യൻ പരമ മംഗളകരമായ, അനുത്തമ ലോകങ്ങളെ പ്രാപിക്കുന്നു.
घुलस्त्य उवाच
Merit arises not merely from visiting sacred places but from disciplined conduct—vows and brahmacarya—combined with bathing and worship. The passage also links personal purity (kāya-śodhana) and ancestral responsibility (vaṁśa/kula-uddhāra) to dharmic practice.
After granting boons, Paraśurāma’s forefathers affectionately take leave and disappear. The speaker then praises Paraśurāma’s sacred pools and recommends a sequence of pilgrimage sites—first those pools, then Vaṁśamūlaka for uplifting one’s lineage, and Kāyaśodhana for bodily purification leading to auspicious worlds.