Previous Verse
Next Verse

Shloka 159

Tīrtha-yātrā: Phalaśruti and Sacred Geography from Lohitya to Prayāga

Pulastya’s Instruction

दान॑ वाप्युपवासो वा सहस्रगुणितं भवेत्‌ । धर्मज्ञ! तदनन्तर वहाँसे शतसहस्र और साहस्रक-तीर्थोंकी यात्रा करे। वे दोनों लोकविख्यात तीर्थ हैं। उनमें स्नान करनेसे मनुष्यको सहस्र गोदानका फल प्राप्त होता है। वहाँ किये हुए दान अथवा उपवासका महत्त्व अन्यत्रसे सहस्रगुना अधिक है || १५७-१५८ ई || ततो गच्छेत राजेन्द्र रेणुकातीर्थमुत्तमम्‌,राजेन्द्र! वहाँसे उत्तम रेणुकातीर्थकी यात्रा करे। पहले उस तीर्थमें स्नान करे; फिर देवताओं और पितरोंकी पूजामें तत्पर हो जाय। उससे तीर्थयात्री सब पापोंसे शुद्ध हो अग्निष्टोमयज्ञका फल पाता है

dānaṃ vāpy upavāso vā sahasraguṇitaṃ bhavet | dharmajña! tad-anantaraṃ vāhāsa-śata-sahasra-sāhasraka-tīrthayoḥ yātrāṃ kuryāt | te ubhau loka-vikhyātau tīrthau | tayoḥ snānena manuṣyāya sahasra-go-dāna-phalaṃ prāpyate | tatra kṛtaṃ dānam athavā upavāsaḥ anyatra kṛtāt sahasraguṇaṃ mahattaraṃ bhavati || tato gacchet rājendra reṇukā-tīrtham uttamam | pūrvaṃ tatra snātvā devatā-pitṛ-pūjāyāṃ tatparaḥ syāt | tena tīrtha-yātrī sarva-pāpaiḥ śuddhaḥ agniṣṭoma-yajña-phalaṃ prāpnoti |

ഘൂലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—“ദാനം ചെയ്താലും ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ചാലും അതിന്റെ പുണ്യം സഹസ്രഗുണമാകും. ഹേ ധർമ്മജ്ഞാ! അതിനുശേഷം ലോകവിഖ്യാതമായ വാഹാസ, ശതസഹസ്ര, സാഹസ്രക എന്നീ തീർത്ഥങ്ങളിലേക്കു യാത്ര ചെയ്യണം. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ സഹസ്ര ഗോദാനഫലം ലഭിക്കും; അവിടെ ചെയ്ത ദാനമോ ഉപവാസമോ മറ്റിടങ്ങളിലേതിനെക്കാൾ സഹസ്രഗുണം മഹിമയുള്ളതാകും. പിന്നെ, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, ഉത്തമമായ രേണുകാ-തീർത്ഥത്തിലേക്കു പോകണം. ആദ്യം അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത്, തുടർന്ന് ദേവന്മാരുടെയും പിതൃകളുടെയും പൂജയിൽ തൽപരനാകണം. ഇതിലൂടെ തീർത്ഥയാത്രികൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു ശുദ്ധനായി അഗ്നിഷ്ടോമ യാഗഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.”

दानम्gift, charity
दानम्:
Karta
TypeNoun
Rootदान
FormNeuter, Nominative, Singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
उपवासःfasting
उपवासः:
Karta
TypeNoun
Rootउपवास
FormMasculine, Nominative, Singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
सहस्रगुणितम्multiplied a thousandfold
सहस्रगुणितम्:
Karta
TypeAdjective
Rootसहस्रगुणित
FormNeuter, Nominative, Singular
भवेत्would be / becomes
भवेत्:
TypeVerb
Rootभू
FormOptative, Third, Singular, Parasmaipada
धर्मज्ञO knower of dharma
धर्मज्ञ:
TypeNoun
Rootधर्मज्ञ
FormMasculine, Vocative, Singular

घुलस्त्य उवाच

G
Ghūlastya (speaker)
V
Vāhāsa-tīrtha
Ś
Śata-sahasra-tīrtha
S
Sāhasraka-tīrtha
R
Reṇukā-tīrtha
D
devatāḥ (gods)
P
pitaraḥ (ancestors)
A
Agniṣṭoma-yajña

Educational Q&A

Acts like charity and fasting gain greatly increased merit when performed with purity and devotion at renowned tīrthas; pilgrimage, bathing, and honoring gods and ancestors are presented as means to cleanse sin and accrue the fruit of major Vedic rites.

Ghūlastya instructs the king on a sequence of pilgrimage sites, praising specific tīrthas (including Reṇukā) and explaining the spiritual results of bathing there and performing worship, charity, and fasting.