Next Verse

Shloka 1

Adhyāya 76: Kuṇḍina-praveśaḥ, Bhīmena satkāraḥ, Ṛtuparṇa-kṣamā, Aśvahṛdaya-pratyarpanam

Nala’s Reception and Reconciliation

न > 'मांस' शब्दका अर्थ 'संस्कृत-शब्दार्थ-कौस्तुभ' में फलका गूदा किया गया है। षट्सप्ततितमो< ध्याय: दमयन्ती और बाहुककी बातचीत, नलका प्राकट्य और नल-दमयन्ती-मिलन बृहदश्चव उवाच सर्व विकार दृष्टवा तु पुण्यश्लोकस्य धीमत: । आगत्य केशिनी सर्व दमयन्त्यै न्‍्यवेदयत्‌,बृहदश्व मुनि कहते हैं--युधिष्ठिर! परम बुद्धिमान्‌ पुण्यश्लोक राजा नलके सम्पूर्ण विकारोंको देखकर केशिनीने दमयन्तीको आकर बताया

Bṛhadaśva uvāca: sarvān vikārān dṛṣṭvā tu puṇyaślokasya dhīmataḥ | āgatya Keśinī sarvā Damayantyai nyavedayat ||

ബൃഹദശ്വൻ പറഞ്ഞു—പുണ്യശ്ലോകനും മഹാബുദ്ധിമാനുമായ രാജാവ് നലന്റെ എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും കണ്ട കേശിനി വന്ന്, എല്ലാം ദമയന്തിയോട് അറിയിച്ചു.

बृहदश्वःBṛhadaśva (the sage)
बृहदश्वः:
Karta
TypeNoun
Rootबृहदश्व
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid/spoke
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3, Singular, Parasmaipada
सर्वान्all
सर्वान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Accusative, Plural
विकारान्changes/alterations (symptoms)
विकारान्:
Karma
TypeNoun
Rootविकार
FormMasculine, Accusative, Plural
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
पुण्यश्लोकस्यof the famed/virtuous one (Punyashloka)
पुण्यश्लोकस्य:
TypeNoun
Rootपुण्यश्लोक
FormMasculine, Genitive, Singular
धीमतःof the wise/intelligent
धीमतः:
TypeAdjective
Rootधीमत्
FormMasculine, Genitive, Singular
आगत्यhaving come
आगत्य:
TypeVerb
Rootआ + गम्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
केशिनीKeśinī (the maid/attendant)
केशिनी:
Karta
TypeNoun
Rootकेशिनी
FormFeminine, Nominative, Singular
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma
TypePronoun
Rootसर्व
FormNeuter, Accusative, Singular
दमयन्त्यैto Damayantī
दमयन्त्यै:
Sampradana
TypeNoun
Rootदमयन्ती
FormFeminine, Dative, Singular
न्यवेदयत्reported/informed
न्यवेदयत्:
TypeVerb
Rootनि + विद्
FormImperfect, 3, Singular, Parasmaipada

बृहदश्चव उवाच

B
Bṛhadaśva
N
Nala (Puṇyaśloka)
K
Keśinī
D
Damayantī