Shloka 20
दमयन्त्याः अरण्यविहारः — Damayantī’s Passage through the Wilderness
वैषम्यं परम॑ प्राप्तो द:खितो गतचेतन: । भर्ता ते5हं निबोधेदं वचन हितमात्मन:,“मैं बड़ी विषम परिस्थितिमें पड़ गया हूँ। दुःखके मारे मेरी चेतना लुप्त-सी हो रही है। मैं तुम्हारा पति हूँ, अतः तुम्हारे हितकी बात बता रहा हूँ, इसे सुनो--
vaiṣamyaṃ paramaṃ prāpto duḥkhito gatacetanaḥ | bhartā te 'haṃ nibodhedaṃ vacanaṃ hitam ātmanaḥ ||
“ഞാൻ അത്യന്തം വിഷമാവസ്ഥയിൽ വീണിരിക്കുന്നു; ദുഃഖം കൊണ്ട് എന്റെ ബോധം മങ്ങിപ്പോകുന്നതുപോലെ. ഞാൻ നിന്റെ ഭർത്താവാണ്—അതുകൊണ്ട് നിന്റെ ഹിതത്തിനായുള്ള ഈ വാക്ക് മനസ്സിലാക്കുക; കേൾക്കുക।”
बृहृदश्च उवाच
Educational Q&A
Even amid extreme distress, one should speak and accept counsel grounded in welfare (hita). The speaker invokes the ethical responsibility of a husband/protector (bhartā) to offer guidance aimed at the other’s good, not merely to vent grief.
Bṛhadaśva, overwhelmed by misfortune and sorrow, addresses his wife and prepares to give her advice. He frames his forthcoming words as beneficial counsel, appealing to his role as her husband and supporter.