Shloka 45
दमयन्त्याः कार्यनिश्चयः — Damayantī’s Crisis Plan and Vārṣṇeya’s Departure
अन्यैश्न बहुभिर्धीमान् क्रतुभिश्चाप्तदक्षिणै: | उन बुद्धिमान् नरेशने नहुषनन्दन ययातिकी भाँति अश्वमेध तथा पर्याप्त दक्षिणावाले दूसरे बहुत-से यज्ञोंका भी अनुष्ठान किया || ४४ ई || पुनश्चन रमणीयेषु वनेषूपवनेषु च
bṛhadaśva uvāca | anyaiś ca bahubhir dhīmān kratubhiś cāptadakṣiṇaiḥ | sa buddhimān nareśendra na huṣanandana yayātir iva aśvamedhaṃ tathā paryāptadakṣiṇāvān anyān api bahūn yajñān anutiṣṭhat || punaś ca ramaṇīyeṣu vaneṣūpavaneṣu ca ||
ബൃഹദശ്വൻ പറഞ്ഞു— ഓ നാഹുഷവംശജനേ! ആ ധീമാൻ രാജാവ് യയാതിയെപ്പോലെ അശ്വമേധത്തോടൊപ്പം, സമൃദ്ധമായ ദക്ഷിണകളോടെ പൂർത്തിയാക്കിയ അനേകം മറ്റു ക്രതുക്കളും നടത്തി. തുടർന്ന് അവൻ വീണ്ടും മനോഹരമായ വനങ്ങളിലും ഉപവനങ്ങളിലും വിഹരിച്ചു.
बृहदश्व उवाच
Educational Q&A
Royal dharma is shown through disciplined ritual action and generosity: sacrifices are not merely performed, but completed with proper dakṣiṇā, emphasizing ethical patronage and responsibility toward the priestly order and society.
Bṛhadaśva continues describing a wise king’s conduct: he performs the Aśvamedha and many other well-endowed sacrifices, and then moves on to enjoy or dwell in pleasant forests and groves, marking a shift from ritual accomplishment to life in natural retreats.