Shloka 19

अर्जुनस्य इन्द्रकीलगमनम् तथा शक्रसाक्षात्कारः

Arjuna’s journey to Indrakīla and encounter with Indra

Devanagari script

तत्रापश्यद्‌ ट्रुमान्‌ फुल्लान्‌ विहगैर्वल्गुनादितान्‌ | नदीश्व विपुलावर्ता वैदूर्यविमलप्रभा:,वहाँ उन्होंने फूलोंसे सुशोभित बहुत-से वृक्ष देखे, जो पक्षियोंके मधुर शब्दसे गुंजायमान हो रहे थे। उन्होंने वैदूर्यमणिके समान स्वच्छ जलसे भरी हुई शोभामयी कितनी ही नदियाँ देखीं, जिनमें बहुत-सी भँवरें उठ रही थीं

Transliteration

tatrāpaśyad drumān phullān vihagair valgunāditān | nadīś ca vipulāvartā vaidūryavimalaprabhāḥ ||

Translation

അവിടെ അവൻ പുഷ്പങ്ങൾ നിറഞ്ഞു വിരിഞ്ഞ അനേകം വൃക്ഷങ്ങളെ കണ്ടു; പക്ഷികളുടെ മധുരനാദം അവയെ മുഴക്കിച്ചു. കൂടാതെ അവൻ പല മനോഹര നദികളെയും കണ്ടു—വൈദൂര്യമണിപോലെ നിർമലവും ദീപ്തവുമായ ജലം നിറഞ്ഞവ—അവയുടെ വിശാല പ്രവാഹങ്ങളിൽ അനവധി ചുഴികൾ ഉയർന്നിരുന്നു।

Word by Word

• [{'sanskrit': 'tatra', 'meaning': 'there

• in that place'}, {'sanskrit': 'apaśyat', 'meaning': 'he saw

• beheld'}, {'sanskrit': 'drumān', 'meaning': 'trees'}, {'sanskrit': 'phullān', 'meaning': 'in bloom

• blossoming'}, {'sanskrit': 'vihagaiḥ', 'meaning': 'by birds'}, {'sanskrit': 'valgu-nāditān', 'meaning': 'filled with sweet sounds/calls (valgu = charming

• nādita = sounded)'}, {'sanskrit': 'nadīḥ', 'meaning': 'rivers'}, {'sanskrit': 'vipula-āvartāḥ', 'meaning': 'having large eddies/whirlpools

• with broad swirling currents'}, {'sanskrit': 'vaidūrya', 'meaning': 'vaidūrya gem (cat’s-eye/beryl-like jewel)

• used as a simile for clarity and sheen'}, {'sanskrit': 'vimala-prabhāḥ', 'meaning': 'of spotless/pure radiance

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• trees (druma)
• birds (vihaga)
• rivers (nadī)
• vaidūrya gem (vaidūrya-maṇi)