Shloka 15
अर्जुनस्य इन्द्रकीलगमनम् तथा शक्रसाक्षात्कारः
Arjuna’s journey to Indrakīla and encounter with Indra
नानापुष्पफलोपेतं नानापक्षिनिषेवितम् । नानामृगगणाकीर्ण सिद्धचारणसेवितम्,जो नाना प्रकारके फल-फूलोंसे भरा था, भाँति-भाँतिके पक्षी जहाँ कलरव कर रहे थे, अनेक जातियोंके मृग उस वनमें सब ओर विचरते रहते थे तथा कितने ही सिद्ध और चारण निवास कर रहे थे
nānāpuṣpaphalopetaṃ nānāpakṣiniṣevitam | nānāmṛgagaṇākīrṇaṃ siddhacāraṇasevitam ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— ആ വനത്തിൽ നാനാവിധ പുഷ്പഫലങ്ങൾ സമൃദ്ധമായി ഉണ്ടായിരുന്നു; പലവിധ പക്ഷികൾ അവിടെ വന്നു അവരുടെ കലരവാൽ അതിനെ മുഴക്കിയിരുന്നു; അനേകം ജാതികളിലെ മൃഗക്കൂട്ടങ്ങൾ എല്ലാടവും സഞ്ചരിച്ചിരുന്നു; സിദ്ധരും ചാരണരും അതിനെ സേവിച്ച് അവിടെ വസിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a dharmic ideal of harmony: nature’s abundance (flowers and fruits) coexists with non-violent life (birds and animals) and spiritual attainment (Siddhas and Cāraṇas). Such a setting implicitly supports values of restraint, reverence for living beings, and contemplative living.
Vaiśaṃpāyana describes the forest landscape encountered in the Vana Parva narrative—an abundant, lively, and sanctified woodland populated by animals and visited by exalted beings—establishing the atmosphere for events connected with the protagonists’ life in exile.