Shloka 9
दिष्ट्या पञ्चसु रक्तो5सि दिष्ट्या ते घट्पदी जिता । द्वे पूर्वे मध्यमे द्वे च द्वे चान्ते साम्परायिके,सौभाग्यवश तुम्हारा शम, दम, उपरति, तितिक्षा, समाधान--इन पाँचों साधनोंपर अनुराग है तथा सौभाग्यसे तुमने भूख-प्यास, शोक-मोह और जरा-मृत्यु--इन छहों दोषोंको जीत लिया है। इनमेंसे पहले दो दोष आरम्भसे ही रहते हैं, बीचके दो तरुणावस्था आनेपर होते हैं तथा बादवाले दो दोष अन्तिम समयपर आते हैं
yakṣa uvāca | diṣṭyā pañcasu rakto 'si diṣṭyā te ṣaṭpadī jitā | dve pūrve madhyame dve ca dve cānte sāmparāyike ||
യക്ഷൻ പറഞ്ഞു—സൗഭാഗ്യവശാൽ നീ പഞ്ച (അന്തരശാസനങ്ങൾ) യിൽ ആസക്തനാണ്; സൗഭാഗ്യവശാൽ നീ ഷട്പദി—ആറ് തരത്തിലുള്ള ക്ലേശങ്ങളെ—ജയിച്ചിരിക്കുന്നു. അവയിൽ രണ്ടെണ്ണം ആരംഭം മുതൽ തന്നെ ഉണ്ടാകും, രണ്ടെണ്ണം മദ്ധ്യകാലത്ത് ഉയരും, രണ്ടെണ്ണം അവസാനം, പ്രസ്ഥാനകാലത്ത് വരും.
यक्ष उवाच
Educational Q&A
The verse praises mastery of inner discipline (the five: calm, sense-control, withdrawal, forbearance, and focused composure) and urges victory over the six life-afflictions—hunger/thirst, grief/delusion, and finally old age/death—by recognizing their timing and not being ruled by them.
In the Yakṣa–Yudhiṣṭhira dialogue, the Yakṣa commends the interlocutor’s spiritual maturity: devotion to the five disciplines and conquest of the sixfold defects, distinguishing which troubles arise early, mid-life, and at life’s end.