Shloka 8
वैशम्पायनजी कहते हैं--नृपश्रेष्ठ! कुन्ती शापसे अत्यन्त डरकर मन-ही-मन तरह- तरहकी बातें सोच रही थी। उसके सारे अंग मोहसे व्याप्त हो रहे थे। वह बार-बार आश्चर्यचवकित हो रही थी। एक ओर तो वह शापसे आतंकित थी, दूसरी ओर उसे भाई- बन्धुओंका भय लगा हुआ था। भूपाल! उस दशामें वह लज्जाके कारण विशृंखल वाणीद्वारा सूर्यदेवसे इस प्रकार बोली ।। कुन्त्युवाच पिता मे प्रियते देव माता चान्ये च बान्धवा: । न तेषु प्रियमाणेषु विधिलोपो भवेदयम्,कुन्तीने कहा--देव! मेरे पिता, माता तथा अन्य बान्धव जीवित हैं। उन सबके जीते- जी स्वयं आत्मदान करनेपर कहीं शास्त्रीय विधिका लोप न हो जाय?
vaiśampāyana uvāca |
nṛpaśreṣṭha! kuntī śāpāt atyantaṁ bhītvā manasā bahudhā vicintayantī āsīt | tasyāḥ sarvāṅgāni mohena vyāptāni babhūvuḥ | sā punaḥ punaḥ vismayam ājagāma | ekato hi śāpāt trastā, aparato bhrātṛ-bandhūnāṁ bhayam āśaṅkamānā | bhūpāla! sā tathāvasthāyāṁ lajjayā visṛṣṭa-vāṇī sūryadevaṁ praty evaṁ uvāca ||
kuntī uvāca |
pitā me priyate deva mātā cānye ca bāndhavāḥ |
na teṣu priyamāṇeṣu vidhilopo bhaved ayam ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—നൃപശ്രേഷ്ഠാ! കുന്തി ശാപഭീതിയിൽ മനസ്സിൽ പലവിധം ചിന്തിച്ചു. മോഹം അവളുടെ സകലാംഗങ്ങളിലും വ്യാപിച്ചു; അവൾ വീണ്ടും വീണ്ടും അത്ഭുതത്തിൽ മുങ്ങി. ഒരു വശത്ത് ശാപത്തിന്റെ ഭയം, മറ്റെ വശത്ത് ബന്ധുക്കളെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്ക—അങ്ങനെയിരിക്കെ ലജ്ജയിൽ കലങ്ങി, തളർന്ന വാക്കുകളാൽ അവൾ സൂര്യദേവനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു— കുന്തി പറഞ്ഞു—ദേവാ! എന്റെ പിതാവും മാതാവും മറ്റു ബന്ധുക്കളും ഇപ്പോഴും ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു. അവർ ജീവിച്ചിരിക്കെ ഞാൻ എന്നെ അർപ്പിച്ചാൽ, അത് വിധിഭംഗം—ശാസ്ത്രവിധിയുടെ ലോപം—ആകുകയില്ലേ?
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds dharma as lived ethical anxiety: even under divine pressure and fear, Kuntī measures her choices against śāstric propriety and the living claims of parents and kin, showing that personal desire or panic must be weighed against rule, responsibility, and social-ritual order.
Kuntī, frightened by a curse and worried about the consequences for her family, speaks hesitantly to the Sun-god. She points out that her parents and relatives are alive and asks whether yielding herself would constitute a breach of prescribed conduct (vidhilopa).