Shloka 953
तयो: प्रियं मे कर्तव्यमिति जानामि चाप्यहम् | मेरे कारण आज मेरे माता-पिता बहुत संतप्त होंगे। उन्हें जीवित देखकर ही मैं जी रहा हूँ। मुझे उन दोनोंका भरण-पोषण करना चाहिये। मैं यह भी जानता हूँ कि माता-पिताका प्रिय करना ही मेरा कर्तव्य है
tayoḥ priyaṃ me kartavyam iti jānāmi cāpy aham | mama kāraṇād adya me mātā-pitarau bahu santaptau bhaviṣyataḥ | tau jīvantau dṛṣṭvaiva ahaṃ jīvāmi | mama tayor bharaṇa-poṣaṇaṃ kartavyam | etad api jānāmi yat mātā-pitroḥ priya-karaṇam eva mama kartavyam |
ആ രണ്ടുപേര്ക്കും പ്രിയമായതു ചെയ്യേണ്ടത് എന്റെ കടമയെന്നു ഞാനും അറിയുന്നു. എന്റെ കാരണത്താൽ ഇന്ന് എന്റെ മാതാപിതാക്കൾ അത്യന്തം ദുഃഖിതരാകും. അവർ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നതു കണ്ടാലേ ഞാൻ ജീവിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് അവരുടെ ഭരണം-പോഷണം ചെയ്യേണ്ടത് എനിക്കാണ്. മാതാപിതാക്കളെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നതുതന്നെ എന്റെ ധർമ്മകടമയെന്നും ഞാൻ അറിയുന്നു.
यम उवाच
Educational Q&A
The passage teaches that serving and pleasing one’s parents—especially by sustaining and caring for them—is a primary form of dharma. Personal choices should be weighed against the suffering they may cause to parents and against one’s responsibility for their welfare.
Yama articulates an ethical resolve: he recognizes that his parents’ distress is tied to him, that his own life is bound up with their continued well-being, and that he must therefore prioritize their maintenance and act in ways that are dear to them.