Shloka 29
Sāvitrī–Satyavān Vivāha: Kanyāpradāna and Āśrama-Śīla (सावित्री-सत्यवान्विवाहः)
एतादृशं वच: श्रुत्वा लक्ष्मण: प्रियराघव:,अवीक्षमाणो बिम्बोष्ठीं प्रययौँ लक्ष्मणस्तदा । लक्ष्मण सदाचारी तथा श्रीरामचन्द्रजीके प्रेमी थे। उन्होंने सीताके ये कठोर वचन सुनकर अपने दोनों कान बंद कर लिये और उसी मार्गसे चल दिये, जिससे श्रीरामचन्द्रजी गये थे। उस समय लक्ष्मणके हाथमें धनुष था। उन्होंने बिम्बफलके समान अरुण अधरोंवाली सीताकी ओर आँख उठाकर देखातक नहीं। श्रीरामके पदचिह्ञोंका अनुसरण करते हुए उन्होंने वहाँसे प्रस्थान कर दिया
etādṛśaṁ vacaḥ śrutvā lakṣmaṇaḥ priyarāghavaḥ | avīkṣamāṇo bimboṣṭhīṁ prayayauṁ lakṣmaṇas tadā ||
മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഇത്തരം വചനങ്ങൾ കേട്ടപ്പോൾ രാഘവപ്രിയനായ ലക്ഷ്മണൻ ഉടൻ പുറപ്പെട്ടു. ബിംബഫലത്തെപ്പോലെ ചുവന്ന അധരങ്ങളുള്ള സീതയിലേക്കു പോലും അവൻ ദൃഷ്ടി ഉയർത്തിയില്ല. കൈയിൽ ധനുസ്സുമായി ശ്രീരാമൻ പോയ അതേ വഴിയിലൂടെ നീങ്ങി, രാമന്റെ പാദചിഹ്നങ്ങൾ പിന്തുടർന്ന് അവൻ അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharmic self-control and loyalty: Lakṣmaṇa does not retaliate or argue when confronted with harsh words, but maintains discipline, avoids an improper or emotionally charged exchange, and prioritizes obedience to Rāma’s course of action.
After hearing Sītā’s severe words, Lakṣmaṇa departs immediately. He keeps his bow in hand, does not even look at Sītā, and follows the same route taken by Rāma—signaling both urgency and steadfast allegiance.