Shloka 16
Āraṇyaka-parva Adhyāya 277 — Sāvitrī-Upākhyāna: Aśvapati’s Vows and Sāvitrī’s Birth; Search for a Suitable Husband Begins
सा तद्वच: समाज्ञाय तथा चक्रे मनोजवा । इतश्रैतश्न गच्छन्ती वैरसन्धुक्षणे रता,वह मनके समान वेगसे चलनेवाली थी। उसने ब्रह्माजीकी बातको अच्छी तरह समझकर उसके अनुसार ही कार्य किया। वह इधर-उधर घूम-फिरकर वैरकी आग प्रज्वलित करनेमें लग गयी
sā tadvacaḥ samājñāya tathā cakre manojavā | itaś caitaś ca gacchantī vairasandhukṣaṇe ratā ||
മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ആ വചനങ്ങൾ വ്യക്തമായി ഗ്രഹിച്ച് അവൾ അതുപോലെ തന്നെ പ്രവർത്തിച്ചു. ചിന്തയെപ്പോലെ വേഗമുള്ള അവൾ ഇങ്ങോട്ടും അങ്ങോട്ടും സഞ്ചരിച്ച് വൈരത്തിന്റെ തീ കൊളുത്തുന്നതിൽ തന്നെ രതയായി—പോയിടത്തൊക്കെയും ശത്രുതയെ ഉണർത്തി.
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how quickly and effectively hostility can be amplified when someone deliberately acts to inflame enmity; it implicitly warns that ethical responsibility lies not only in actions but also in how one uses influence to escalate or calm conflict.
After understanding an instruction previously given, a swift-moving female figure carries it out by roaming from place to place with the aim of provoking and intensifying mutual hatred, thereby preparing the ground for further strife.