Shloka 333
Dvaītavana: Brahmaghoṣa, Rṣi-saṅgha, and Baka Dālbhyā’s Upadeśa to Yudhiṣṭhira
अदुःखाहँ मनुष्येन्द्र कस्मान्मन्युर्न वर्थते । नरेन्द्र! नकुल और सहदेव दुःख भोगनेके योग्य नहीं हैं। इन दोनोंको आज दु:खी देखकर आपका क्रोध क्यों नहीं बढ़ रहा है?
aduhkhāhaṁ manuṣyendra kasmān manyur na vardhate | narendra nakulaś ca sahadevaś ca duḥkha-bhoganayogyau na staḥ | etau adya duḥkhitau dṛṣṭvā tava krodhaḥ kuto na vardhate ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— ഹേ മനുഷ്യേന്ദ്രാ, നിന്റെ കോപം എന്തുകൊണ്ട് വർധിക്കുന്നില്ല? നരേന്ദ്രാ! നകുലനും സഹദേവനും ദുഃഖം അനുഭവിക്കാൻ അർഹരല്ല. ഇന്നിവരെ ഇരുവരെയും ദുഃഖിതരായി കണ്ടിട്ടും നിന്റെ രോഷം എന്തുകൊണ്ട് ഉയരുന്നില്ല?
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse probes the ethical role of anger in dharma: a ruler or elder brother is expected to feel righteous indignation when the innocent or undeserving suffer, especially one’s dependents. Restraint is virtuous, but indifference to unjust suffering can signal a lapse in protective duty.
The narrator Vaiśampāyana addresses the king (implicitly Yudhiṣṭhira) and questions why his anger has not intensified upon seeing his younger brothers Nakula and Sahadeva distressed. The line functions as a moral goad, urging a response befitting leadership and familial responsibility.