Shloka 246
Rāmopākhyāna—Rāma–Sītā Origins and the Opening of Rāvaṇa’s Genealogy
बहुव्यालमृगाकीर्ण त्यक्तुं द्वैतववनं वनम् । इस प्रकार चिन्तासे घिरे हुए महात्मा युधिष्ठिरके मनमें यह विचार उत्पन्न हुआ कि “अनेक प्रकारके सर्पों तथा मृगोंसे भरे हुए इस द्वैतववनको छोड़कर हम कहीं अन्यत्र चले चलें"
bahu-vyāla-mṛgākīrṇaṁ tyaktuṁ dvaita-vanaṁ vanam |
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ചിന്തകളാൽ മൂടപ്പെട്ട മനസ്സോടെ മഹാത്മാവ് യുധിഷ്ഠിരൻ ഇങ്ങനെ നിശ്ചയിച്ചു—“പലവിധ സർപ്പങ്ങളും മൃഗങ്ങളും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഈ ദ്വൈതവനം വിട്ട് നാം മറ്റെവിടെയെങ്കിലും പോകാം.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
A leader guided by dharma weighs circumstances realistically and prioritizes the safety and welfare of the group; abandoning a dangerous place can be a responsible, ethical choice rather than weakness.
In the course of the Pāṇḍavas’ forest exile, Yudhiṣṭhira, troubled by concern, considers leaving Dvaitavana because it is crowded with perilous creatures like serpents and wild beasts.