Shloka 236
Rāmopākhyāna—Rāma–Sītā Origins and the Opening of Rāvaṇa’s Genealogy
अनुस्मरंश्व॒ संक्लेशान् न शान्तिमुपयाति स: । राजन्! यह सब सुनकर धर्मपुत्र युधिष्ठिर उद्विग्न हो उठे। वे विचारने लगे--“कर्णका कवच अभेद्य है और उसका पराक्रम भी अद्भुत है।' यह मानकर तथा वनके क्लेशोंका स्मरण करके उन्हें शान्ति नहीं प्राप्त होती थी
anusmaran saṅkleśān na śāntim upayāti saḥ | rājan!
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—രാജാവേ, പഴയ ക്ലേശങ്ങളെ വീണ്ടും വീണ്ടും ഓർക്കുന്നവന് ശാന്തി ലഭിക്കുകയില്ല. ഇതെല്ലാം കേട്ട ധർമ്മപുത്രൻ യുധിഷ്ഠിരൻ അത്യന്തം വ്യാകുലനായി. അവൻ ചിന്തിച്ചു—“കർണന്റെ കവചം അഭേദ്യം; അവന്റെ പരാക്രമവും അത്ഭുതം.” വനവാസക്ലേശങ്ങൾ ഓർത്തപ്പോൾ അവന്റെ മനസ്സിന് ശാന്തി ലഭിച്ചില്ല.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a psychological-ethical insight: fixation on past suffering (saṅkleśa) obstructs śānti (inner peace). Dharma here includes self-governance—training the mind not to be ruled by fear, grievance, or obsessive recollection.
After hearing the account, Yudhiṣṭhira becomes unsettled. He broods over Karṇa’s seemingly invincible armor and extraordinary valor, and the remembered pains of forest exile intensify his worry, preventing him from attaining calm.