Shloka 20
Rāmopākhyāna—Rāma–Sītā Origins and the Opening of Rāvaṇa’s Genealogy
प्रविवेश गृहं श्रीमान् यथा चैत्रर॒थं प्रभु: । तेडपि सर्वे महेष्वासा जम्मुर्वेश्मानि भारत,उस दिनसे कौरव पाण्डवोंको पराजित ही मानने लगे। राजेन्द्र! तदनन्तर जैसे देवराज इन्द्र चैत्रथ नामक उद्यानमें प्रवेश करते हैं, उसी प्रकार श्रीमान् राजा दुर्योधनने उन नरपुंगवोंको विदा करके अपने महलमें प्रवेश किया। भारत! तदनन्तर वे सभी महाधनुर्धर वीर अपने-अपने भवनमें चले गये
vaiśampāyana uvāca |
praviveśa gṛhaṃ śrīmān yathā caitrarathaṃ prabhuḥ |
te 'pi sarve maheṣvāsā jagmur veśmāni bhārata ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—അതിനുശേഷം ശ്രീമാനായ ദുര്യോധനൻ ആ നരപുംഗവന്മാരെ വിടവാങ്ങിച്ച്, ദേവാധിപൻ ഇന്ദ്രൻ ‘ചൈത്രരഥ’ത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നതുപോലെ, തന്റെ ഗൃഹത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. തുടർന്ന്, ഭാരതാ, ആ മഹേഷ്വാസന്മാരും എല്ലാവരും തത്തത്തം വസതികളിലേക്കു പോയി.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how royal authority and self-image are reinforced through grand comparisons (Duryodhana likened to Indra). Ethically, it hints at the danger of pride and the court’s tendency to normalize a ruler’s self-exaltation, even as events move toward greater conflict.
After concluding an encounter and dismissing the assembled warriors, Duryodhana returns to his palace. The other great archers likewise disperse to their own homes, marking the end of a public episode and the restoration of courtly routine.