Shloka 5
Bhīṣma’s Admonition; Duryodhana’s Rājasūya Aspiration and the Proposal of a Vaiṣṇava-satra
अड्कयामास वसत्सांश्व॒ जज्ञे चोपसूतांस्त्वपि । बालवसत्साश्न या गाव: कालयामास ता अपि,फिर बछड़ोंपर भी संख्या और निशानी डलवायी और उनमेंसे जो नाथनेयोग्य थे, उन सबकी गणना कराकर उनपर पहचान डाल दी। जिन गौओंके बछड़े बहुत छोटे थे, उनकी भी अलग गणना करवायी
aṅkayāmāsa vatsāṁś ca jajñe copasūtāṁs tv api | bālavatsāś ca yā gāvaḥ kālayāmāsa tā api ||
അവൻ കിടാക്കളിലും എണ്ണക്കുറികൾ പതിപ്പിച്ചു; പുതുതായി പ്രസവിച്ച പശുക്കളെയും ക്രമമായി എണ്ണിപ്പട്ടികയിലാക്കി. കിടാക്കൾ വളരെ ചെറുതായിരുന്ന പശുക്കളെയും വേർതിരിച്ച് പ്രത്യേകം രേഖപ്പെടുത്തി മാറ്റിവെച്ചു.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharmic stewardship: resources and dependents (especially the vulnerable, like cows with very young calves) should be managed with accountability, clear identification, and protective prioritization rather than neglect or exploitation.
A herd is being systematically organized: calves are marked, newly calved cows are counted, and cows with very young calves are also separately recorded—indicating careful administration and concern for proper care.