Shloka 63
दुर्योधनस्य लज्जा-प्रायोपवेशविचारः
Duryodhana’s Shame and Consideration of Prāyopaveśa
त्वया$5क्षिप्ता महाबाहो दीप्यमानेव दृश्यते । राजेन्द्र! तुम्हारे शत्रु शीघ्र ही शोकसे दीन-दुर्बल हो गये हैं। महाबाहो! तुमने राजा युधिष्ठिरसे इस लक्ष्मीको अपने बुद्धिबलसे छीन लिया है। अतः अब तुम्हारे यहाँ यह प्रकाशित होती-सी दिखायी दे रही है
Vaiśampāyana uvāca: tvayākṣiptā mahābāho dīpyamāneva dṛśyate | rājendra tava śatravaḥ śīghraṃ hi śokena dīnā-durbalā abhavan | mahābāho tvayā rājñaḥ yudhiṣṭhirāt iyam lakṣmīḥ svabuddhibalena apahṛtā | ataḥ idānīṃ tava gṛhe eṣā prakāśitīva dṛśyate ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—മഹാബാഹോ! നീ പിടിച്ചെടുത്ത ഈ ലക്ഷ്മി ജ്വലിക്കുന്നതുപോലെ ദീപ്തമായി ദൃശ്യമാകുന്നു। രാജേന്ദ്രാ! നിന്റെ ശത്രുക്കൾ വേഗത്തിൽ തന്നെ ശോകത്താൽ ദീനദുർബലരായി. മഹാബാഹോ! നിന്റെ ബുദ്ധിബലത്തിന്റെ കൌശലത്തോടെ രാജാ യുധിഷ്ഠിരനിൽ നിന്ന് ഈ രാജശ്രീ നീ അപഹരിച്ചു; അതുകൊണ്ട് ഇപ്പോൾ അത് നിന്റെ ഗൃഹത്തിൽ പ്രകാശിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the moral tension between outward prosperity and the means by which it is obtained: wealth and royal splendor gained through cunning seizure may appear dazzling, yet it is ethically charged, being taken from a righteous king and causing grief and weakness to others.
Vaiśampāyana describes how the addressee has taken Yudhiṣṭhira’s royal prosperity (lakṣmī) through intellectual stratagem, leaving opponents grief-stricken and weakened; that transferred fortune now seems to shine in the victor’s household.