Shloka 27
अग्निवंशवर्णनम् (Agni-vaṃśa-varṇana) / The Genealogy and Function of Agni
येषु विप्रतिपद्यन्ते घट्सु मोहातू फलागमम् । तेष्वध्यवसिताध्यायी विन्दते ध्यानजं फलम्,सभी मनुष्य इन छः इन्द्रियोंके शब्द आदि विषयोंमें उनसे प्राप्त होनेवाले सुखरूप फल पानेके सम्बन्धमें मोहसे संशयमें पड़ जाते हैं। परंतु जो उनके दोषोंका अनुसंधान करनेवाला वीतराग पुरुष है, वह उनका निग्रह करके ध्यानजनित आनन्दका अनुभव करता है
yeṣu vipratipadyante ṣaṭsu mohāt phalāgamam | teṣv adhyavasitādhyāyī vindate dhyānajaṃ phalam ||
വ്യാധൻ പറഞ്ഞു—ശബ്ദാദി ആറു ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളിൽ നിന്ന് സുഖരൂപമായ ‘ഫലം’ ലഭിക്കും എന്ന പ്രതീക്ഷയെക്കുറിച്ച് മനുഷ്യർ മോഹം മൂലം സംശയത്തിലാകുന്നു. എന്നാൽ വൈരാഗ്യവാനായി, അവയുടെ ദോഷങ്ങൾ അന്വേഷിക്കുന്നതിൽ ലീനനായി, അന്തർശാസനത്തിൽ ദൃഢനിശ്ചയമുള്ളവൻ അവയെ നിഗ്രഹിച്ച് ധ്യാനജന്യ ഫലം—അഥവാ ധ്യാനത്തിൽ നിന്നുയരുന്ന ആനന്ദം—അനുഭവിക്കുന്നു.
व्याध उवाच
Educational Q&A
Sense-objects create confusion because people chase pleasure as the ‘fruit’ of the six sensory fields. A dispassionate person investigates their defects, restrains the senses, and gains a higher, meditation-born joy that is steadier and ethically purifying.
In the Vana Parva’s dialogue where the hunter instructs on dharma, the speaker (vyādha) contrasts ordinary people’s doubt-driven pursuit of sensory pleasure with the disciplined seeker who practices restraint and attains contemplative happiness.